پخش زنده مناظره‌ها وهیجان انتخاباتی
بعد از اعلام نظرشورای نگهبان پیرامون نامزدهای ریاست جمهوری و باقی ماندن شش کاندیدا در صحنه انتخابات، عملا رقابت‌ و تبلیغات انتخاباتی آغاز شده است. صحنه تبلیغات‌ ریاست جمهوری متفاوت از انتخابات‌های دیگر است. در انتخابات ریاست جمهوری چاپ پوستر و پخش بروشورهای انتخاباتی بین مردم، چندان تاثیرگذار نیست و این شیوه تبلیغاتی تنها جو خیابان‌ها را انتخاباتی می‌کند. البته این شیوه در همه دنیا مرسوم است، اما این‌گونه نیست که مردم اطلاعات و نوع رای خود را به دیدن عکس‌کاندیداها موکول کنند. تصویر تمامی افراد تایید صلاحیت شده فعلی سال‌هاست که برای مردم تکراری است و مردم با نام و چهره این افراد آشنا هستند. آنچه در صحنه انتخابات ریاست جمهوری در نوع تصمیم‌گیری مردم تاثیرگذار می‌گذارد، بحث و گفت‌و‌گوهایی است که پیرامون انتخابات از سوی کاندیداها و هواداران آنها با مردم صورت می‌گیرد. عموم مردم طی ایام معمول چندان سیاسی نمی‌اندیشند و به موضعگیری‌ها و گفته‌های مقامات سیاسی توجه‌ ندارند اما در زمان انتخابات چون قرار است تصمیم جدی اتخاذ کنند، به مناظره‌ها و بحث‌های انتخاباتی توجه می‌شود. این روزها مدیران رسانه ملی به گونه‌ای رفتار می‌کنند که این رسانه فقط در صحنه انتخابات تاثیرگذار است، در حالی که مرجع اطلاع رسانی مردم دیگر صداوسیما نیست. در صحنه انتخابات هم تنها ابزار سخت افزاری صداوسیما در جهت برگزاری مناظره‌ها موجب‌‌شده مردم به این رسانه توجه کنند زیرا اتفاقی در عملکرد صداوسیما به‌وجود نیامده که آحاد جامعه تمایلی به این رسانه پیدا کند. اما به هر طریق این روزها صداوسیما این‌گونه وانمود می‌کند که مردم به این رسانه تمایل زیادی دارند. این درحالی است که صداوسیما در صحنه انتخابات وظیفه‌ای جز برگزاری مناظره بین کاندیداها ندارند. نکته جالب آنکه کمیسیون نظارت برانتخابات اعلام کرد که مناظره‌های انتخاباتی در این دوره زنده برگزار نخواهد شد. درحالی که اگر مناظره‌ها زنده پخش شود، هیجان مردم افزایش خواهد یافت و مردم نیز قدرت پاسخگویی، نوع برخورد کاندیداها و توان سیاسی کاندیداها را در نظر می‌گیرند. مردم با دقت به این مناظره‌ها توجه دارند، در نتیجه مناظره دستچین و سانسور شده اثرگذار نخواهد بود. زیرا عموما با پدیده سانسور نقاط کلیدی مناظره‌ها حذف ‌می‌شود. احتمالا تصمیم اولیه برای عدم پخش مناظره‌ها به صورت زنده به علت فضای مناظره‌های سال ۸۸ است. آنچه در مناظره‌ها نقطه منفی تلقی می‌شود این است که کاندیداها به افرادی می‌پردازند که در صحنه رقابت انتخاباتی‌حاضر نیستند. این اتفاق نامبارک در مناظره‌های سال ۸۸ واقع شد و کاندیداها به بهانه مناظره با یکدیگر تهمت‌هایی را به افرادی نسبت دادند که آن افراد امکان دفاع از خود را نداشتند. این موضع غیر‌اخلاقی توسط یکی از کاندیداها درسال ۸۸ صورت گرفت و نوعی سوء سابقه در مناظره‌های انتخاباتی برجا گذاشت. در این دوره با توجه به افرادی که تایید صلاحیت شده‌اند فضای تهمت سال ۸۸ را شاهد نخواهیم بود. ضمن اینکه این امکان وجود دارد نوعی تعهد اخلاقی از نامزدها گرفته شود که در مورد افراد غایب در صحنه مناظره‌ سخنی نگویند و اگر چنین اتفاقی هم افتاد صداوسیما باید امکان دفاع به افرادی که به آنها در مناظرات تهمت زده می‌شود را فراهم کند. مناظرات انتخاباتی مکانی برای تلافی‌جویی نیست. از سوی دیگر این روزها این زمزمه به وجود آمده که حضور اسحاق‌جهانگیری و باقی‌ماندن وی در صحنه انتخابات ممکن است برای آقای روحانی و مجموعه اصلاحات درجمعبندی انتهایی مشکل ساز شود. این تحلیل در حالی ارائه می‌شود که جهانگیری به صحنه انتخابات نیامده که با روحانی رقابت کند و درطول چهار سال گذشته آقای جهانگیری درهماهنگی کامل با آقای روحانی بود و به‌رغم اینکه اختلاف‌نظر در درون دولت‌ها طبیعی است، اما هیچ‌گاه اختلاف‌نظری بین آقایان روحانی و جهانگیری وجود نداشته است. در نتیجه اگر آقای جهانگیری قصد رقابت با کاندیدای اصلاحات را ندارد از هم اینک باید از صحنه انتخابات کناره‌گیری کند زیرا حضور آقای جهانگیری در کنار آقای روحانی جامعه را دچار تشتت و بدنه هوادار اصلاحات و دولت را دچار دوگانگی و تردید می‌کند. در نتیجه در همین ابتدا تکلیف حضور آقای جهانگیری باید مشخص شود و نباید کناره‌گیری وی را به بعد از مناظره‌ها موکول کرد؛ زیرا به نظر می‌رسد با توجه به کاندیداهای فعلی، میز مناظره‌ها اهمیتی نخواهد داشت و عدم انصراف جهانگیری نوعی دوگانگی را درجامعه به وجود می آورد. به وجود آمدن این دوگانگی به نفع جناح اصلاح‌طلب نیست. تمامی نیروهای اصلاح‌طلب تصمیم قطعی به حمایت از آقای روحانی دارند. در نتیجه اگر آقای جهانگیری قصد کناره‌گیری دارند هم اکنون به نفع آقای روحانی کناره‌گیری کنند، زیرا هیچ کس مانند رئیس‌جمهور توان دفاع از اعمال چهار ساله دولت را ندارد.

احمد شیرزاد*

فعال سیاسی اصلاح طلب و نماینده مجلس ششم