کارلوس کی‌روش در مقایسه با چهار سرمربی پیشین تیم‌ملی آماری ارزشمندتر دارد اما رکوردهای‌خیره‌کننده‌ای که به اسم او ثبت شده است، رقیب بزرگی را مقابل خود می‌بیند.

امیرمحمد سلیمانی: هشت سال؛ این عبارت برای مردم ایران یادآور خاطرات متعددی است. از هشت سال دفاع مقدس تا دوران ریاست رییس جمهور هایی که شرایط کشور را دگرگون کرده اند. اما هشت سال یکی از مهم ترین دوره های تاریخی فوتبال ایران هم هست. ورزشی که نخستین بار توسط مخترعان آن به جنوب ایران آورده شده بود، حالا یکی ارزشمندترین دستاورد های ورزشی ایران را تشکیل می دهد. تیم ملی ایران، با وجود هزینه های زیادی که برای آن شده بود، هیچگاه حرفی برای گفتن نداشت. حتی در دوران طلایی حشمت مهاجرانی که مقابل بهترین های جهان بازی کرده بودیم، ایران باز هم جدی گرفته نمی شد.

 

اما دوران کارلوس کی‌روش در فوتبال ایران، موردی نادر در ورزش خاورمیانه است. در کشور هایی که جایگاه هر کس پیش از آن که به عملکردش بازگردد به نفوذ و قدرت های او نسبت داده می شود، کی‌روش هشت سال در ایران ماندگار شد. فوتبال در خاورمیانه سرشار از تصمیم های ناگهانی است و سرمربی پرتغالی می دانست هر لحظه ممکن است نیمکتش در ایران را از دست بدهد. اما او تلاش کرد خودش را با نتایجش ثابت کند و تلاشش عاقبتی هشت ساله داشت. شاید درصد پیروزی های کی‌روش نسبت به تعداد رقابت ها، در مقایسه با محمود بیاتی و رضا وطنخواه کمتر باشد اما حتی پرسابقه‌ترین سرمربی های تیم ملی هم به اندازه کی‌روش روی نیمکت تیم ملی حضور نداشته اند. اما مقایسه با او چهار سرمربی پیشین تیم ملی، نشان می دهد چرا مرد پرتغالی فوتبال ایران را از نو نوشته است.

افشین قطبی؛ دوران خاکستری

شاید آغاز راهی که کی‌روش آن را به کامل ترین شکل ممکن طی کرده است، از تفکرات قطبی آغاز شده باشد. او به عنوان متفاوت ترین سرمربی ایرانی تیم ملی ایران، سی بار روی نیمکت تیم ملی نشست. او در شرایطی به نیمکت تیم ملی راه یافت که تنها سه بازی تا پایان مسابقات انتخابی جام جهانی ۲۰۱۰ مانده بود و طبیعتا از صعود به بزرگترین مسابقه فوتبالی جهان بازماند. در این دوران تقریبا دو ساله، او ۱۶ برد، ۶ تساوی و ۸ شکست به نام خود ثبت کرد. اما قطبی هیچ افتخار خاصی برای فوتبال ایران به یادگار نگذاشت. او در مرحله یک چهارم نهایی جام ملت های آسیا ۲۰۱۱ حذف شد. آن هم در شرایطی که پیش از آغاز این مسابقات، اعلام کرد جام ملت ها آخرین رویدادی است که تیم ملی ایران را همراهی خواهد کرد. تصمیمی که کی‌روش هم می توانست بگیرد اما او تشخیص داد کم کردن فشار ها از تیم ملی در گرو ماندن تا آخرین لحظه روی نیمکت تیم ملی است. قطبی در شرایطی از خداحافظی با فوتبال ایران پرده برداشت که سرمربی پرتغالی تا آخرین روز هدایت تیم ملی صحبتی درباره آینده‌اش انجام نداده بود. اما قطبی هر چه بیشتر در تیم ملی می ماند، انگیزه کمتری برای ماندن داشت و همین باعث شد او شمع دومین سال حضورش روی نیمکت تیم ملی را فوت نکند. مسیری که کی‌روش کاملا مخالف طی کرد. سرمربی پرتغالی هر سال شجاع تر از پارسال به منتقدان پاسخ می داد و شاید همین باعث شد هشت سال در پیراهن منقش به لوگو فدراسیون فوتبال دوام بیاورد. قطبی تقریبا یک سوم بازی هایش را با شکست به اتمام رساند. هشت شکست، آماری که پایین تر از کی‌روش با صد بازی قرار می گیرد. اگر دو دوره حضور برانکو در تیم ملی را با هم جمع کنیم، باز هم آمار شکست های قطبی ناامیدانه است. چرا که برانکو در ۵۲ هدایت تیم ملی، ۹ شکست را متقبل شد اما هشت شکست قطبی تنها در ۳۰ بازی به دست آمده بود.

علی دایی؛ همان همیشگی اما جدی تر

علی دایی در دورانی سرمربی تیم ملی شد که بحران های متعدد، بزرگترین دغدغه ورزش کشور بود. او پیش از آن که نیمکت تیم ملی را لمس کند، گفته بود کسی که لابی قوی تری داشته باشد، سرمربی تیم ملی خواهد شد. دایی هم مثل قطبی نتوانست دومین سال حضورش روی نیمکت تیم ملی را جشن بگیرد. او تنها هشت روز پس از آغاز دومین سال سرمربی‌گری‌اش در تیم ملی ایران از ارزشمندترین نیمکتی که روی آن نشسته است، اخراج شد. دایی پس از شکست ۱-۲ مقابل عربستان آن هم در ورزشگاه لبالب از تماشاگر آزادی، مجبور شد برای سرمربی‌گری به باشگاه ها بازگردد. شاید تنها افتخار او در دوران سرمربی‌گری تیم ملی، قهرمانی در مسابقات غرب آسیا باشد. اگرچه دایی در ۲۴ بازی موفق شد ۱۵ برد، ۶ تساوی و تنها ۳ باخت را تجربه کند اما از ابتدا به نظر نمی رسید او جایگاهی طولانی در تیم ملی ایران داشته باشد. دایی مثل خیلی از سرمربی های چند دهه اخیر فوتبال ایران، تنها برای دورانی موقت سرمربی تیم ملی بود اما شانس با او یار بود که این دوران موقت بیش از یک سال طول کشید. او در این دوره تقریبا یک ساله، ۲۴ بار روی نیمکت تیم ملی نشست که از نظر تعداد بازی در یک سال برای تیم ملی ایران رکورد جالبی محسوب می شود. یک نکته شگفت انگیز درباره آمار دایی در تیم ملی، درصد پیروزی های اوست. او بالاتر از قطبی، قلعه نویی و کی‌روش موفق شد بیش از ۶۲ درصد بازی هایش را با پیروزی پشت سر بگذارد.

امیر قلعه نویی؛ تلاش های نافرجام یک ایرانی روی نیمکت تیم ملی

اعتماد به قلعه نویی آن هم پس از دوران طولانی برانکو، ریسک بزرگی بود که فدراسیون فوتبال برای موفقیت تیم ملی انجام داد و البته که نتیجه خوبی هم گرفت. او در مسیر راهیابی به جام ملت های آسیا، بالاتر از کره جنوبی در گروهش اول شد. او که بدون شکست به جام ملت های ۲۰۰۷ راه پیدا کرده بود، تحت تاثیر انتقام کره ای ها قرار گرفت و در مرحله یک چهارم نهایی حذف شد. تنها شکست قلعه نویی روی نیمکت ایران آن هم در ۹۰ دقیقه، به بدترین نتیجه او در تیم ملی باز می گردد؛ وقتی در یک بازی دوستانه ۰-۴ از مکزیک باخت. دستاورد های قلعه نویی در دوره ای که باز هم به دو سال نکشید، آنقدر ارزشمند بود که کنفدراسیون فوتبال آسیا او را میان سه نامزد بهترین سرمربی سال ۲۰۰۷ قاره کهن قرار دهد. عنوانی که در نهایت به سرمربی تیم ملی ایران نرسید. پیروزی ۰-۸ مقابل جامائیکا و میانگین ۲.۱ امتیاز در هر بازی، بخشی از آمار قابل قبول قلعه نویی در تیمی بود که وقتی از جام ملت ها حذف شد، مسئولیت شکست تیم ملی را برعهده گرفت. قلعه نویی در ۱۷ رقابتی که به عنوان سرمربی روی نیمکت تیم ملی نشست، تنها یک بار شکست خورد. شش تساوی و ۱۰ پیروزی کارنامه یکی از قدیمی های فوتبال امروز ایران را تکمیل می کند.

برانکو؛ رقیب تاریخ و جغرافیای مرد پرتغالی

مربی کروات در دو دوره متفاوت سرمربی تیم ملی ایران بود. نخستین برهه حضورش روی نیمکت تیم ملی، ۲۳۳ روز طول کشید و سرانجام آن ده بازی بود؛ چهار برد، چهار تساوی و دو باخت. دوره دوم حضور اما ارزشمندتر است. جایی که برانکو می تواند رقیب پرتغالی اش را به چالش بکشد. او تنها سرمربی تیم ملی ایران است که در قرن بیست و یکم توانسته مدال جام ملت ها را به گردن ملی پوشان ما بیاندازد. سومی جام ملت های ۲۰۰۴ و پیش از آن قهرمانی در مسابقات غرب آسیا، بزرگترین دستاورد سرمربی کروات در فوتبال ایران است. او می تواند به صعود به فینال لیگ قهرمانان آسیا افتخار کند اما نباید به ارزشمندترین هدیه اش به مردم ایران بی توجه باشد. برانکو برای نخستین بار در قرن بیست و یکم، تیم ملی ایران را به جام جهانی رساند اما این شانس را نداشت که این اتفاق را برای دومین بار پیاپی تکرار کند. میانگین پیروزی های برانکو بالاتر از کی‌روش، روی عدد ۶۹.۰۵ ایستاده و ممکن است تغییر کند. با این حال رکورد های کی‌روش در یک دوره هشت ساله، تفاوت های زیادی با مرد کروات دارد. او طولانی ترین دوران هدایت تیم ملی ایران را در کارنامه خودش ثبت کرده است. بالاتر از او، حسن صدقیانی حضور دارد اما او در ده سال تنها پنج بار تیم ملی ایران را به درون زمین فرستاد. کی‌روش سه پیروزی پیاپی مقابل کره جنوبی کسب کرد که رکوردی فراموش نشدنی در فوتبال ایران است و البته رویای برانکو را به واقعیت تبدیل کرد؛ دو دوره پیاپی صعود به جام جهانی. با این حال افتخارات برانکو همچنان کارنامه کی‌روش را به چالش می کشد اما نگاهی به مدت سرمربی این دو روی نیمکت تیم ملی ایران، قضاوت سختی را مقابل دیدگان فوتبال دوستان قرار می دهد. اما آمار برانکو در کمتر از چهار سال، قابل مقایسه با سرمربی هشت سال اخیر فوتبال ایران نیست. شاید برانکو دوست داشته باشد تاریخ را به رقابت دعوت کند و دوباره روی نیمکت تیم ملی ایران بنشیند تا رکورد های کی‌روش را به نفع خود تغییر دهد. پایان این رقابت هر چه باشد، به نفع فوتبال ایران است.