علی کریمی پاشاکی ـ روزنامه نگارـ آنطور که مسئولان وزارت بهداشت اعلام کرده‌اند آنها با قدرت در حال ادامه دادن به طرحی هستند که از آن با عنوان «طرح تحول نظام سلامت» یاد می شود. روند طرح تحول نظام سلامت را باید براساس آمار نشان دهند و مشخص کنند که آیا این طرح در حال تحول است؟ آیا درحال رشد است و اگر این اتفاق نیفتاده است دلیل آن چیست؟زمانی که امید به زندگی افزایش می یابد یا سن بالا می رود به طور حتم بروز بیماری‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند اما، اینکه مشکلات تا چه حد با افزایش سن رابطه دارد نیاز به تحقیقات فراوانی در این زمینه دارد. اما در این که خیلی از کشورها اولویت خود را برمسائل اجتماعی، بهداشتی و پیشگیری از بیماریها گذاشته‌اند شکی نیست. بر اساس قانون، باید بیماری‌ها را از پیشگیری شروع می‌کردند نه از درمان. به همین دلیل، هر چقدر هم که هزینه می‌کنند به نتیجه مطلوب نمی رسند. به همین دلیل پیشگیری کردن از درمان بیماری اهمیت بیشتری دارد. این مسئله و اقدام برای آن از جمله مهمترین کارهایی است که متاسفانه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کاری در قبال آن انجام نداده است. از طرف دیگر، طرح تحول سلامت مورد انتقاد اقشاری از خود جامعه سلامت کشور نیز هست. با توجه به انتقاداتی که پرستاران از طرح سلامت می کنند و می گویند که کار آنها بدون افزایش مزد افزایش یافته است، می توان عنوان کرد طرح تحول نظام سلامت اشتباه است و راهی که شروع شده است راهی درست نیست. معنای تحول در این طرح از لحاظ علمی دارای اشکال است زیرا، تحول به معنی کارایی، اثر بخشی کیفی و امثال آن است. درحالی که، اگر بخواهیم این شاخص ها را اندازه گیری کنیم نه تنها در خیلی از این شاخص ها دارای مشکل هستیم بلکه، در حقیقت در حال بدتر کردن این شاخص‌ها ازجمله کارایی هستیم. اما تحولی که باید این شاخص‌ها را به هم بریزد نیازمند نام دیگری است و این نام قابل قبول نیست. مشکل این طرح از لحاظ قانونی، اجرای قانون است؛ در صورتی که این طرح بر اساس چارچوب برنامه‌ای که در قانون کل نوشته شده است و بر اساس سیاست‌های منطقی و واقعی ایجاد می شد، به طور حتم به این مشکلات برنمی‌خوردند.در قانون آمده است که اقدام به خرید راهبردی کنید نه خرید تعرفه‌ای، زیرا، در این نوع خرید، قیمت و جمعیت و کیفیت و امثال آن به وضوح مشخص است. در رابطه با روند این طرح به دست اندرکاران اعلام شد که باید از پیشگیری شروع کرد اما، کار از بیمارستان‌ها شروع شد. گفته شد از روستاها و مناطق محروم شروع کنید اما از مناطق برخوردار و بیمارستان های مجهز شروع کردند. عنوان شد پزشکان در یک محل کار کنند اما آنها در هر جایی که می خواهند کار می کنند.همه این مسائل که دارای اما و اگر است، روند موفقیت این طرح را مخدوش کرده است و اجازه نمی‌دهد که طرح به هدف اصلی خود برسد. اما این نکته را نیز باید ذکر کرد که در اوایل اجرای این طرح در بیمارستان‌ها شرایط کمی بهتر اززمان قبل از اجرای طرح بود چون هزینه های بیشتری در بیمارستان‌ها مصروف و پول بیشتری را به آنجا وارد می کردند ولی با کمال تاسف هر چه اجرای غیر منطقی و غیر قانونی و سلیقه ای طرح تحول سلامت ادامه پیدا کرد وضعیت بیمارستانها نیز به چیزی که هم اکنون شاهد آن هستیم دچار شده است. به طوری که برخی از دست اندرکاران بخش درمان در بیمارستانها به علت مشکلاتی که اجرای ناقص طرح تحول سلامت در مراکز درمانی ایجاد کرده است به آنان یا خدمات نیم بند ارائه می دهند یا آدرس کلینیک های خصوصی و یا بیمارستانهای خصوصی را به بیماران نیازمند می دهند. آیا هدف تدوین کنندگان و ایجاد این طرح بزرگ این بود که هم نظام بهداشت و پیشگیری و هم نظام درمان دچار چالش های جدی شود؟

با توجه به روند این طرح و مشکلاتی که ایجاد کرده است باید گفت این طرح در کل شدنی نیست زیرا، شروع کار از بیمارستان ها قیمت تعیین شده را بالا برده است و دولت و مردم را با مشکلات زیادی مواجه نموده است. اگر در این طرح عوامل تاثیر گذار در سلامت مورد بررسی قرار می‌گرفت و روی آن تمرکز می شد این طرح از قابلیت‌های بیشتری برخوردار می شد.اگر دست اندرکاران طرح تحول نظام سلامت،آن را براساس قانون موجود به پیش می بردند به هیچ وجه با مشکلات موجود مواجه نمی شدند. اما، نحوه ساختار و نگاه و ورود به این طرح از شرایط مطلوبی برخوردار نبود. نگاه سلیقه ای و پوپولیستی و ابزاری وزیر بهداشت و درمان آموزش پزشکی وقت به طرح تحول سلامت، تداعی کننده اجرای قانون هدفمند کردن یارانه های دولت آقای احمدی نژاد می باشد. چون در آن طرح و قانون هم به مباحث قانونی مصوب و مولفه های مرتبط با بحث هدفمند کردن یارانه ها توجه نشد و سلیقه ای، احساساتی و پوپولیستی اجرا شد. با کمال تاسف، نمایندگان در مجلس شورای اسلامی هم نیز بنا به هزاران دلیل اعم از مشغله ها و ملاحظات سیاسی و غیر سیاسی و … از نظارت و پیگیری چگونگی اجرای این طرح مهم غافل شده اند به طوری که نتوانسته اند ایرادات و معایب بزرگ این طرح را برطرف کنند. با این وصف به نظر می رسد که عملا با اعمال سلیقه و دوری از قانون اجرای طرح و بسیاری بی تدبیری ها طرح تحول سلامت به سرنوشتی به نام شکست دچار شده است.

*تیم کنونی مدیریتی بهداشت و درمان استان گیلان، دلسوز پرتلاش و پی گیر

در ارتباط با انتقادات و ایرادات مطرح شده در زمینه ی اجرای طرح تحول سلامت در کشور و استان گیلان، باید تاکید کرد که تیم جدید مدیریتی بهداشت و درمان استان گیلان میراث دارد مشکلات و برخی معضلات بیادگار مانده از سالهای گذشته است که در حال حاضر حل و فصل تمامی آن مشکلات میسور نیست، ولی اقداماتی در شرایط کنونی در حال انجام است تا دامنه ی مشکلات موجود را کاهش دهد.

*معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان از جنس فرهنگ و بهداشت

با اقدام شایسته ی دکتر سالاری، ریاست دانشگاه علوم پزشکی گیلان، دکتر مهرابیان که دارای دکترای بهداشت می باشد به ریاست این معاونت مهم و استراتژیک منصوب گردیده است و انصافا با توجه به زمان کوتاهی که این حوزه را تحویل گرفته، اقدامات و برنامه ریزی های فوق العاده ای برای اهمیت و تاثیر گذاری بهداشت و پیشگیری انجام داده و یا در دست اقدام دارد. وی هم از جنس فرهنگ و هم از جنس بهداشت می باشد.
به نظر می رسد تازه در استان گیلان، حوزه بهداشت در حال نقش آفرینی و در آینده با کارهای انجام شده در این حوزه در تمام زیر بخش ها و با نهادینه شدن بهداشت و پیشگیری پیش بینی می شود، ورودی بیماران به بیمارستان ها کاهش یابد.
علی ایحال، در شرایط کنونی تیم دکتر ارسلان سالاری در حوزه های مختلف درمان، آموزش و … و بویژه در حوزه ی بهداشت با تدبیرو دلسوزی قابل توجهی در حال ایفای نقش برای کاهش مشکلات مردم در حوزه ی مهم بهداشت و پیشگیری و درمان می باشد و شواهد از انجام اقدامات اساسی در حوزه ی بهداشت و پیشگیری دانشگاه علوم پزشکی استان گواهی می دهد.