مهندسی پیمانکاران

 در یکی از پرهزینه‌ترین مناقصه‌های خدمات شهری شهرداری رشت، نه از رقابت واقعی خبری هست و نه از نظارت تخصصی. ماجرای مناقصه جمع‌آوری زباله و رفت‌وروب پنج منطقه شهری، اکنون با تکرار خطاهای اجرایی، کنارزدن مشاوران فنی و زمزمه‌های تقسیم‌کار میان پیمانکاران خاص، به یکی از مهم‌ترین پرونده‌های قابل پیگیری در نهادهای نظارتی کشور تبدیل شده است.

مناقصه‌ای بدون مشاور؛ تخلف یا ساده‌سازی خطرناک؟
مطابق آیین‌نامه اجرایی بند (ج) ماده ۱۲ قانون برگزاری مناقصات، هرگاه پروژه پیچیدگی فنی داشته یا دستگاه مناقصه‌گزار توان کارشناسی لازم را نداشته باشد، استفاده از خدمات مشاور الزامی است. همچنین، فهرست‌بهای خدمات مدیریت پسماند شهری ـ که از سوی سازمان برنامه و بودجه کشور ابلاغ شده ـ بر ضرورت بهره‌گیری از مشاور متخصص برای تهیه و نظارت بر این‌گونه اسناد تأکید دارد.

شهرداری رشت در اقدامی بحث‌برانگیز، بدون بهره‌گیری از مشاور تخصصی و به رغم اعلام رسمی دانشگاه گیلان مبنی بر آمادگی برای ارائه خدمات مشاوره، خود رأساً اقدام به تدوین و بارگذاری اسناد مناقصه کرده است

با این حال، شهرداری رشت در اقدامی بحث‌برانگیز، بدون بهره‌گیری از مشاور تخصصی و به رغم اعلام رسمی دانشگاه گیلان مبنی بر آمادگی برای ارائه خدمات مشاوره، خود رأسا اقدام به تدوین و بارگذاری اسناد مناقصه کرده است.

این تصمیم، از منظر حقوقی، مشمول تخلف از ماده ۳۵ آیین‌نامه معاملات دولتی نیز می‌شود که تصریح می‌کند:
«در معاملات بزرگ، دستگاه‌های اجرایی موظفند حسب موضوع، از کارشناسان ذی‌صلاح استفاده نمایند.»

رقابت ساختگی؛ آیا پیمانکاران از قبل تعیین شده‌اند؟
هدف از مناقصه، ایجاد بستر رقابتی است تا با مشارکت آزادانه شرکت‌ها، بهترین پیشنهاد انتخاب شود. اما شواهد میدانی و برخی مکاتبات اداری حاکی از آن است که در مناقصه اخیر، همان پیمانکاران فعال فعلی در پنج منطقه، بار دیگر برنده اعلام خواهند شد.

گفته می‌شود یکی از این پیمانکاران باسابقه، خود از پیشنهاددهندگان اصلی فهرست‌بها بوده است؛ به‌نحوی که شرح خدمات و ضرایب فنی دقیقاً مطابق منافع او تنظیم شده‌اند.

از سوی دیگر، اسناد مناقصه به‌گونه‌ای تدوین شده که عملاً امکان ورود شرکت‌های جدید سلب شده است.

و در نهایت، گزارش‌هایی وجود دارد مبنی بر این‌که شهرداری قصد دارد با عدم صدور رضایت‌نامه برای یکی از پیمانکاران سابق، شرکت دیگری با هیئت‌مدیره مشترک با پیمانکار فعلی را وارد رقابت کند.