هادی حق‌شناس اقتصاددان

اصلاحی كه از نان شب هم واجب‌تر است

  رییس جمهور پزشکیان طی روزهای اخیر در مورد اصلاح ساختار بودجه و اینکه بودجه کشورمان دچار انحرافات گسترده شده صحبت کرده و خواستار حذف ردیف‌های زاید در مهمترین سند مالی سالانه کشور شده است. آقای رییس جمهور اشاره کردند که ادامه این روند ممکن نیست و ناترازی بودجه فشار معیشتی بر مردم را تشدید […]

 

رییس جمهور پزشکیان طی روزهای اخیر در مورد اصلاح ساختار بودجه و اینکه بودجه کشورمان دچار انحرافات گسترده شده صحبت کرده و خواستار حذف ردیف‌های زاید در مهمترین سند مالی سالانه کشور شده است. آقای رییس جمهور اشاره کردند که ادامه این روند ممکن نیست و ناترازی بودجه فشار معیشتی بر مردم را تشدید می‌کند. اساسا یکی از مهمترین وظایف رییس جمهور طبق اصول متعدد قانون اساسی اداره کشور از منظر منابع انسانی و بودجه است. برای این وظیفه نقشه راه و اختیاراتی هم در نظر گرفته شده است. دولت با ابزار بودجه یعنی سازمان مدیریت و برنامه ریزی و سازمان اداری استخدامی است که می‌تواند چنین مطالبه ای را محقق کند. باید توجه داشت این ساختارها و سازمانها یعنی سازمان مدیریت و برنامه ریزی و سازمان اداری و استخدامی طی سال‌ها و سنوات گذشته یا با هم ترکیب و تلفیق و در برخی موارد حتی از هم تفکیک شده و به لحاظ شکلی اشکال مختلفی پیدا کرده اند اما به رغم همه این فراز و فرودها یک نکته مورد انتظار ملت و رای دهندگان است و آن اینکه رییس جمهور به شیوه های قانونی شرایط اداری و مالی کشور را به گونه ای اصلاح کند که در وهله نخست باعث بهبود معیشت و سپس ارتقای سطح رفاه عموم مردم شود.
بخش مهمی از این اصلاح ساختارها به استخدام کارکنان دولت و بخش‌های دیگر هم به تامین منابع برای ساخت زیر ساخت‌های کشور باز می گردد. در واقع دولت باید در مسیر رشد خدمات عمومی مثل توسعه راهها، بهبود وضعیت آب، بهداشت، امنیت و …. اقدام کند. برای این منظور دولت باید تعادلی میان درآمدها و هزینه های ضروری اش ایجاد کند. اما طی سال ها و دهه های متمادی در مجالس مختلف به اندازه ای بند و حکم و ردیف به وظایف دولت اضافه شده و آنقدر بودجه بین ردیف ها و بخش ها، بندها و احکام متفاوت توزیع شده که عملا دست دولت برای انجام وظایف بنیادین خودش خالی مانده است.
به عنوان نمونه امروز شاید نزدیک به ۶۰ فرودگاه تجاری در کشور وجود داشته باشد، اما کمتر از ۱۰ درصد این فرودگاه ها اقتصادی هستند. یا در کشور مسیرهای ریلی متفاوت ایجاد شده است، اما این مسیرها از منظر اقتصادی توجیه ندارند. در نمونه‌های دیگر، استان‌ها و شهرستان‌هایی درایران وجود دارند که دارای استادیوم های ورزشی و فوتبال هستند، اما تیم فوتبالی نه در لیگ برتر و نه حتی در دسته یک باشگاه ها هم ندارند. براین اساس پراکندگی بودجه در کشور شرایطی را ایجاد کرده که امروز ده ها هزار پروژه نیمه کاره در کشور وجود دارد. وجود پروژه های نیمه کاره یعنی سرمایه گذاری‌های قابل توجهی انجام شده اما به دلیل اینکه منابع برای اتمام آنها وجود ندارد سرمایه گذاری‌ها فریز شده و راکد مانده اند.
دربودجه ۱۴۰۴ عناوینی تحت عنوان توازن ۱ و توازن۲ وجود دارد که تصمیم گیری در خصوص آنها نه در عهده شورای استان‌ها، بلکه در ید اختیار مراجع دیگر است.
امروز تصمیمات اتخاذ شده در شورای برنامه ریزی استان‌ها غالبا در خصوص ۳۰ درصد منابع است و درباره ۷۰ درصد توزیع منابع استانی قبلا تصمیم گیری شده است. لذا ضروری است برای بودجه کشور فکر اساسی شود…