دیپلماسی و مذاکره، روندی منعطف، امتیاز گرفتن و امتیاز دادن است

علی کریمی پاشاکی ــ روزنامه نگار

قبل از انعقاد کلام لازم میدانم یادآوری کنم که مهمترین اصل در تمام مناسبات و رویدادها و رفتارهای بین المللی و ملی بایستی بر پایه تأمین منافع ملی و حفاظت از تمامیت ارضی کشور باشد. بایستی بدانیم و بپذیریم در مناسبات بین ملل نه جنگ دائمی ، نه صلح همیشگی و تخاصم پایان ناپذیر وجود دارد. ( البته در منشور جمهوری اسلامی ایران، رژیم اسرائیل از این قاعده پیروی نمی کند.)
آنچه مدتی است که در خصوص مذاکرات غیر مستقیم ایران و آمریکا و بحث ‌آتش بس و پایان جنگ مورد تجزیه و تحلیل کنشگران سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و گروهها و جناح های سیاسی مختلف قرار دارد، برخی از این تحلیل ها و برداشت ها قبل از آنکه وجه تخصصی و همه جانبه داشته باشد، به نظر می رسد به مسئله سیاسی ـ جناحی و انرژی تلف کن تبدیل شده است.

ادعای عدم شفافیت در مذاکرات

برخی از فعالان سیاسی تندرو و تمامیت خواه در ایران ادعا می کنند که روند مذاکرات تاکنون شفاف نبوده و نسخه فارسی مذاکرات و نتایج آن در دسترس عموم نیست!.
این ادعای عجیبی است، چرا که اگر مذاکرات شفاف نبوده، چرا چندین دوره تمدید و به تعویق افتاده و مذاکره کنندگان مستقیم با رهبری ،دولت مرکزی و نهادهای ذیربط در تماس و مشورت بوده‌اند؟
هم مواضع شورای عالی امنیت ملی کشور و هم رهنمودهای رهبری و دولت چهاردهم و هم مواضع مجلس شورای اسلامی در آخرین تفاهمنامه تنظیمی خ امضاء شده اسلام آباد توسط رؤسای جمهور ایران و آمریکا در آن لحاظ گردیده‌است و نشان می دهد که موضوع هماهنگ شده بوده است.
با این همه شواهد و اسناد موجود، ادعای تندروها مبنی بر عدم شفافیت مذاکرات وجاهت قانونی و حقوقی ندارد.

رسانه ای شدن جزئیات مذاکرات تا به نتیجه نهایی رسیدن در هیچ جای دنیا عرف نیست

یک اصل در چنین مذاکراتی و برخی مذاکرات سیاسی وجود دارد و آن این اصل است که لازم نیست جزئیات مذاکرات رسانه‌ای شود. مذاکرات سیاسی قبل از اینکه به چارچوب نهایی تفاهم و توافق برسد، لازم نیست اطلاع رسانی عمومی شود و بایستی کاملآ تا نهایی شدن، محرمانه باشد.
اصل مهم و اساسی دیگر در فرآیند مذاکرات سیاسی این است که پشت پرده و سری تا رسیدن به نتایج نهایی و قطعی بماند تا پس از امضاء تفاهمنامه و یا توافق، به اطلاع عموم برسد.
پس در جریان مذاکرات تا نهایی نشدن لازم نیست کلمه به کلمه و یا سطر به سطر مذاکرات رسانه‌ای شود چرا که اگر اینگونه عمل نشود، مذاکرات معنا پیدا نمی کند.

دوستگی و مواضع تندروانه و ناهماهنگ داخل کشور، سم مهلک مذاکرات است

برخی تحلیلگران در این ارتباط معتقدند که برخی از کنشگران سیاسی چپ و راست و میانه و تندروها ،دوستگی، مواضع رادیکال و…را یک نوع تاکتیک برای گرفتن امتیاز بیشتر می دانند.
این دسته از صاحب نظران و آگاهان این روش را اشتباه بزرگ قلمداد می کنند ، چرا که این مسئله در کشور ما خیلی حساب شده و هماهنگ نیست و در صورت وجود چند دستگی و تفرقه در داخل کشور، طرف مقابل چنین برداشت می کند که در داخل ایران گسست سیاسی وجود دارد و اجماعی بر سر موضوعات مهم مذاکرات وجود ندارد و اگر طرف مقابل مادر مذاکرات به این نتیجه برسد، فاتحه مذاکرات و دیپلماسی را بایستی خواند و منتظر ویرانی های جنگ تحمیلی تجاوزکارانه آمریکا نشست.چون گرهی که با دست و از طریق مذاکرات و دیپلماسی قابل حل بود را عملاً با برخی حرکات رادیکال و تندروانه و تفرق و تشتت از بین خواهیم برد.

انسجام ملی برای ‌تامین منافع ملی و حفاظت از تمامیت ارضی کشور

مسئله مهم دیگر به رعایت حفظ انسجام و تأمین منافع ملی و تمامیت ارضی کشور بر می گردد که همگی بایستی در شرایط کنونی کشور و منطقه آن را حداکثری و با جدیت مد نظر داشته باشیم.
اگر ما در داخل کشور برای ایستادگی ، مقاومت،مذاکرات و روند دیپلماسی هماهنگ، منسجم و یکپارچه عمل نکنیم، آمریکایی ها و دیگر مدعیان و دشمنان، چنین برداشت خواهند کرد در ایران برخی با نظر مذاکره کنندگان مخالف هستند و در نهایت پای امضای شان در یکی از جامع ترین تفاهمنامه های امضاء شده یعنی تفاهمنامه اسلام آباد پاکستان نمی ایستند، یعنی همان وضعیتی که در ارتباط با برجام توسط ترامپ و آمریکای ترامپ عملیاتی و اجرایی شد! می تواند در مورد ما هم در مذاکرات جدید با جو سازی و شانتاژ آمریکایی ها بوجود بیاید.
تفرقه، تشتت، گسست و چنددستگی در داخل کشور در ارتباط با مذاکرات اخیر، می تواند برخی محافل بین‌المللی را به نظر شان در مورد آمریکا برساند که با تندروی از یک توافق بزرگ و منطقی خارج شد و همه را گرفتار خود خواهی و خودشیفتگی ترامپ کرد، پس در داخل کشور نباید تفرقه و گسست در ارتباط با مذاکرات و اجرای تفاهمنامه اسلام آباد وجود داشته باشد.

نه وضعیت «نه جنگ نه صلح » و نه وضعیت « مذاکره برای مذاکره »

موضوع مهم دیگر این است که بایستی از وضعیت« نه جنگ و نه صلح» خارج شویم و تمامی تلاش میانجی ها و طرفین جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران به سمت ترک مخاصمه و اجرای کامل تفاهمنامه خوب اسلام آباد باشد که دستاورد بزرگی است. در ضمن همانطور که بیان شد، نه وضعیت نه جنگ و نه صلح منطقی نیست، وضعیت ادامه دار و بی حاصل «مذاکره برای مذاکره »هن روند مطلوب نمی باشد و در واقع نوعی اتلاف وقت و انرژی قلمداد می شود.
یک زمانی در موضوع مذاکرات هسته‌ای در دولت های نهم و دهم فقط مذاکره برای مذاکره صورت می گرفت، نه تنها کار مثبتی انجام نمی شد، بلکه پس از هر دور مذاکره آقای جلیلی با مسئولان سیاست خارجی اروپا، قطعنامه های ویرانگر اقتصادی علیه ایران و زندگی ایرانیان توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب می شد که رئیس دولت های نهم و دهم به طرف های خارجی می گفت آنقدر قطعنامه تصویب کنید تا قطعنامه دان تان پاره شود.
دیدیم که قطعنامه دان آنان پاره نشد ، اما اقتصاد و زندگی ایرانیان در بدترین وضعیت قرار گرفت!؟!؟.
رفتارهای آقای جلیلی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی کشور در دولت آقای احمدی نژاد فقط مذاکره را برای مذاکره انجام می داد ، نه برای تأمین منافع ملی و کاهش مشکلات کشور!؟.
بایستی بپذیریم که دیپلماسی، مذاکره و گفتگو، خردمندی، ایستادگی، مقاومت، منعطف بودن و اعتقاد داشتن واقعی به منافع ملی و حفاظت از تمامیت ارضی کشور را می خواهد نه رفتارهای تندروانه، رادیکال، مکانیکی، بسته و جناحی را !؟!؟.

بهترین روش، ایستادگی، مقاومت، مذاکره و گفتگو

در شرایط کنونی با توجه به رهنمود های رهبری و عملکرد خوب رئیس جمهور پزشکیان، شورای عالی امنیت ملی کشور، وزارت خارجه و سایر مسئولان و دست اندرکاران وظیفه شناس، علاوه بر ایستادگی، بازدارندگی، مقاومت مؤثر در میدان، نباید دیپلماسی، مذاکره و گفتگو به هیچ عنوان مورد غفلت و کم توجهی قرار گیرد.
بایستی با استفاده از تمام ظرفیت ها و پتانسیل های موجود در میدان و دیپلماسی و مذاکرات برای تأمین منافع ملی و حفاظت از تمامیت ارضی کشور و همچنین تأمین زندگی شرافتمندانه برای ایرانیان از هیچ کوششی برای خاتمه جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران فروگذار نکرد.