شیون فومنی ، یکی از مردمی ترین و موفقترین شاعران دو زبانه ایران است/ غزل های شیون فومنی از برجسته ترین غزل های معاصر شعر فارسی می باشد
علی کریمی پاشاکی ـ روزنامه نگار__شیون فومنی ،به عنوان یکی از شاعران موفق دو زبانه در حوزه شعر محلی و بومی گیلکی را که داشت و در محاق فراموشی قرار می گرفت. سینه به سینه تا آنسوی مرزهای کشورمان اشاعه و ارایه نمود.
شیون فومنی ( میر احمد فخری نژاد) از شاعران محبوب و مشهور خطه ی شمال در سوم دی ماه ۱۳۲۵ ه ش در شهرستان فومن دیده به جهان گشود. او تحصیلات ابتدایی و سه ساله ی اول دبیرستان خود را در رشت سپری کرد و بعد از آن به کرمانشاه کوچ نمود و سه ساله دوم دبیرستان را تا اخذ دیپلم طبیعی در سال ۱۳۴۵ در آنجا گذراند.
شیون در سال ۱۳۴۶ وارد سپاهی دانش در طارم زنجان شد و یکسال بعد به استخدام اداره آموزش و پرورش استان مازندران درآمد و در سال ۱۳۴۸ ازدواج کرد. در آنجا عهده دار مدیریت و تدریس در یکی از مدارس فولاد محله ساری گشت و تا سال ۱۳۵۱ با تمام مشکلات دست و پنجه نرم کرد و عاشقانه به رسالت خود که همانا تعلیم و تربیت بود پرداخت و پس از آن نیز در دیگر نقاط گیلان به این شغل شریف ادامه داد.
او در سال ۱۳۷۴ مبتلا به بیماری نارسایی کلیه شد و یک سال بعد برای درمان این نارسایی به وسیله دیالیز به تهران کوچ کرد و در همین سال با توجه به درد بیشمار موفق به اخذ فوق دیپلم ( تجربی) از دانشگاه تربیت معلم شد.
شیون در سال ۱۳۷۶ ه . ش پس از سالها تدریس و تعلیم و تربیت فرزندان این سرزمین بازنشسته شد.
سرانجام زنده یاد شیون فومنی در شهریور ماه ۱۳۷۷ پس از یک دوره بیماری مزمن کلیوی و انجام پیوند کلیه در یکی از بیمارستانهای تهران دار فانی را وداع گفت .
آرامگاهش در بقعه سلیمانداراب رشت بنا به وصیتش در کنار سردار بزرگ میرزا کوچک جنگی است. از او علاوه بر آثار ارزشنمد و ماندگار ادبی و هنری ،چهار فرزند برومند به نام های حامد، کاوه، دامون و آنک، نیز به یادگار مانده است .
شیون فومنی یکی از شاعران نیرومند زمان ما بود که وی را باید شاعر دو زبانه نامید. بطور کلی شاعران دو زبانه هم در عوام و مردم منطقه خود رسوخ می کنند و هم در گستره ی ملی جایگاه ویژه می یابند.شیون فومنی به عنوان یکی از شاعران موفق دو زبانه در حوزه شعر محلی و بومی گیلکی را، که داشت در محاق فراموشی قرار می گرفت ، سینه به سینه تا آنسوی مرزهای کشورمان اشاعه و ارایه نمود و جاودانه گشت و از سوی دیگر در حوزه شعر فارسی با انتشار مجموعه های شعر فارسی و ارایه قالبهای معمول و مرسوم شعر فارسی از شاعران تاثیرگذار و توانای شعر معاصر بشمار می رود.
تحقیق و پژوهش در زمینه ی فرهنگ و ادب ( فولکلور) گیلان و ارایه مجموعه اشعار گیلکی در قالب غزلیات، منظومه ها و دوبیتی های محلی از جمله آثار قابل تامل و ماندگار اوست. علاوه بر اینها، ترانه سرایی یکی از جنبه های ادبی و هنری شیون است که با مهارت، چیرگی و تسلط بر موسیقی ، آواها و ملودی های محلی و فارسی از وی به عنوان موفق ترین شاعر و ترانه سرا شناخت که در این حوزه ترانه های متعددی از وی به وسیله خوانندگان نامور خوانده شده است.
پرداختن به شعر فارسی از تبحر و قریحه ی سرشار شاعرانه ی شیون است که با انتشار مجموعه اشعار فارسی از تبحر و قریحه ی سرشار شاعرانه ی شیون می باشد که با انتشار مجموعه اشعار فارسی نشان داد از توانایی ها و برجستگی ادبی برخوردار ست و از این نظرگاه شیون، شعر و زبان شعری خود را محدود به یک زبان، لهجه و منطقه نکرد و با بهره گیری از فرهنگ و زبان مادری خود در عرصه ی زبان و فرهنگ ملی که همانا شعر فارسی است پروازهای دیدنی ای داشته است. شیون در کنار شعر گیلکی و شعر فارسی فعالیتهای پر دغدغه ای در سایر حوزه های ادبی داشته است. از آن جمله: شعر و ادبیات کودکان، قصه، داستان کوتاه و فیلمنامه ( سناریو) از دیگر آثار ارزشمند اوست که طبعاً برشی دیگر از توانایی های وی بشمار می رود . شیون فومنی در شعر فارسی در دو شیوه کلاسیک و نو ، اشعار ماندگاری را از خود به یادگار نهاده است. غزل های شیون، از برجسته ترین غزل های معاصر شعر فارسی است که وی را در ردیف ممتازترین شاعران غزلسرا در حوزه ی غزل امروز نئوکلاسیک قرار داده است.غزل های شیون ، شیوه ی تخیل و مضمون پردازی شاعران سبک هندی، تشبیهات، استعارات، تصاویر و زبان امروزی همراه با تمثیل، ترکیب سازی، مضمون یابی و پارادوکس های زیبایی را در خود دارد که البته همه اینها در کنار عناصر بومی و چه با اصطلاحات و ترکیبات زبانی گیلک، همانند؛این سفر ( این
دفعه)، وعده خلافی، خرسخواری، تن شده، چموش پاتاوه و … به واقع دیده می شود ، که کلمات را به راحتی دستکاری می کند و با آنها فضای تخیلی می دهد.
در غزل های او حتی قافیه ها بسیار طبیعی و زیبا بجا می نمایند.
تشخیص زبانی او مربوط به گزینش لطیف ترین واژه های رایج است و ناخودآگاه از واژه های خشک و خشن پرهیز می کند.
وی بلاغت را با تخیل و زیبایی در کنار هم نشانده است. به ویژه که سراسر اشعار و مجموعه های او هوای شمال را دارد و فضای گیلان را می توان در شعر او به وضوح حس و مشاهده کرد. این گونه بومی گرایی که از عناصر سبکی اوست، یکی از محصولات نوگرایی نیمایی است که شاعر را با محیط خویش، پیوند می دهد.
در کنار غزل در حوزه اشعار کلاسیک، رباعی، دوبیتی، مثنوی، قصیده از جمله طبع آزمایی های شاعر بوده است که همواره با توجه به ظرفیت قالبها مشاهده توانمندیها و موفقیت های شیون فومنی هستیم.
می توان ادعا کرد ،اشعار نو و اشعار سپید از پر دغدغه ترین لحظه های سرودن شاعر بوده است که چهره ی دیگر شاعر را در این قالب به خوبی می بینیم که چقدر از ظرفیتهای بیانی، زبانی، عاطفی و … شاعر را با خود به همراه داشته است که تا بدان پایه شاعری با آن همه غزل های زیبا و دلنشین گرایش خاصی به سرودن اشعار سپید نشان می دهد.
شیون فومنی با عنوان مردمی ترین شاعر گیلان در اشعار گیلکی خود از حکایت های فولکوریک محلی سود بسیار برده است. زبان شعر گیلکی و بسیار ساده و روان است و این همه مدیون اصطلاحات و کنایات آشنای بومی و افسانه ها و باورهای محلی و تاثیر محیط زیبایی گیلان و نیز تصویر اوضاع معیشتی مردم آن سامان است، چنین است که مردم این خطه خود را در شعر او می یابند و با شعرش احساس پیوند و نزدیکی و زندگی می کنند و از چشم انداز وی می توان به عنوان یگانه شاعر معاصر شعر گیلکی نام برد که شعرش دارای مخاطب است قدرت در تکنیک روایت، از جمله ساختار روایت، پردازش شخصیت ها در توصیف و در زبان غافلگیری گروه پردازی، زبان سبک، واژگان، تصویر و … شعر او را در پردازش ها، غافلگیری روایت، توصیفات و زبان و ساختار روایت بسیار نیرومند نموده است. به طور کلی قدرت شعر محلی شیون فومنی در سه امر نهفته است، شیوه ی روایت، طنز و زبان پرداخته شده.
در شعر شیون دو ویژگی دیده می شود او شاعری است طنز گو و جدی. اما شیطنتی در بیان او نهفته است که همیشه حتی در اشعار جدی نیز او را شاد نشان می دهد. اما در شعر محلی او طنز غالب است، چه به صورت مستقیم و چه به صورت غیر مستقیم، یعنی گاهی مستقیماً مورد شلاق طنز می گیرد و گاهی خود را به جای مورد گذاشته و در معرض تاخت و تاز قرار می دهد.
ابزارهای طنز شیون فومنی در روایت، عبارتند از:
کنایه، ضرب المثل های عامیانه، شخصیت پردازی، توصیف، تشبیه و مقایسه، مناظره، نکته گیری و حاضر جوابی و محاوره گرایی.
شیون با شناخت عمیق و وسیع از مردم، فرهنگ و فولکلور گیلان تشخیص داد که اشعار گیلکی خود را در قالب نوار کاست صوتی با دکمه و صدای خود ارایه دهد که در این راه نوارهای کاست گیلکی شیون با عنوان گیله او خان زبانزد خاص و عام و مضامین سروده های گیلکی شیون تعیین کننده ی فضاها و قالبهای ویژه آنهاست و از این نظر گاه در شعر گیلکی شیون فومنی قالبهای متنوع اعم از منظومه و غزل، دوبیتی، مثنوی، اشعار نو و آزاد و … به چشم می خورد که دلیل این مدعا آثار به یادگار مانده به شیون فومنی و چاپ و نشر آثار چاپ نشده ی شاعر به همت و کوشش فرزند برومند شاعر ،حامد فومنی است.
شنیدن شعر گیلکی، با حضور زنده یاد شیون فومنی جان و طراوتی دیگر به خود گرفت و استاد با ارایه اشعار شیوای گیلکی در قالب نوار کاست صوتی تحول عظیمی در ادب گیلکی ایجاد نمود. در حال حاضر اشعار گیلکی شیون هم طراز و همپایه با شاهنامه حکیم فردوسی طوسی، دیوان حافظ و مثنوی مولانا در تمامی خانه های گیلان حضوری همه جانبه و چشمگیر دارد.از جمله آثار وی عبارتند از :
پیش پای برگ ( برگزیده اشعار) یک آسمان پرواز ( برگزیده اشعار) این مجموعه شعر برگرفته و برگزیده اشعار فارسی شاعر از قالب غزل، رباعی، دو بیتی شعر نو، شعر سپید از اواخر دهه ی چهل تا اوایل دهه ی هفتاد سالهای شاعری استاد شیون فومنی است، از تو برای تو، این مجموعه در برگیرنده ی غزل، رباعی،دوبیتی، مثنوی سروده ی شاعر است که به کوشش، فرزند ادیب و شاعر استاد یعنی حامد فومنی ، رودخانه در بهار، این مجموعه در برگیرنده ی اشعار سپید شاعر همراه با مقدمه ای از شیون در باب دیدگاه وی از شعر و زبان شعری است، به کوشش حامد فومنی، کوچه باغ حرف: این مجموعه دربرگیرنده ی کلیه اشعار شاعر در قالب رباعی است که در یک کتاب گردآوری و تدوین شده است.همچنین در ادامه تلاشها برای جمعآوری و انتشار آثار فاخر زنده یاد شیون فومنی به کوشش حامد فومنی، ارایه شش کاست نوار شعر گیلکی با صدای شاعر، سال انتشار ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۴ و ارایه هفتمین نوار کاست گیله اوخان به کوشش فرزند شاعر حامد فومنی با همکاری هنرمندان گیلانی در قالب منظومه محلی نمایشی، سال انتشار فروردین ۱۳۸۲، مجموعه نوار کاست گیلکی شیون فومنی عبارتند از : گیله اوخان ۱ شامل: مره نه دوندگی ترانه پرچین پهلوان ترانه کاس برار پاخاری ( غزل) منظومه فوخوس درد دیل به نیبه ( غزل) ترانه برگ نار منظومه آقادار ترانه ماری ماری جنگ ( غزل)، گیله اوخان ۲ شامل: مجموعه های دو بیتی گیلکی، گیله اوخان ۳ سامل: غزلهای قبله نما وطن میرزا تنگه لنگه و مخمس میزقانچی منظومه گاب، گیله اوخان ۴ شامل: غزل انعام رخش و مخمس بی بی بی چادری منظومه هیچ، گیله اوخان ۵ شامل: منظومه گیشه دمرده بیست دو بیتی محلی گیلکی، گیله اوخان ۶ شامل: پنج غزل محلی گیلکی بیست دو بیتی محلی گیلکی ، گیله اوخان ۷ شامل: منظومه « گاب دکفته بازار» ترانه محلی « سل کول نی زن» دو منظومه ارایه نشده « چانکشان و نقل و نبات هاپ و…»


ارسال دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0