علت اصلی کمبود ۱۲ هزار مگاوات که در سه سال اخیر به ۱۸ هزار مگاوات برق رسیده ،چیست ؟

علی کریمی پاشاکی _روزنامه نگار___نکته ی اول __این روزها با افزایش دمای فصلی، که همیشه و هرساله پیش‌بینی‌پذیر بوده و هست، برای بوروکرات‌های مسئول آب و برق ناگهان گرفتاری روزآمد شده و نقل محافل و مصاحبه‌های‌شان چنان است ‌که مانند ارشمیدس فریاد برمی‌آورند که یافتم، یافتم!! و
در پاسخ مشکل خود‌آفریده سرا‌پرده می‌زنند و با فرافکنی مسئولیت را به گردن صنعت، تولید، اشتغال و حتی توطئه بیگانه می‌اندازند.
درحالی‌که برای یافتن روزهای گرم سال نیازی نیست که با مردم و صنایع درگیری «عدم مصرف» راه بیندازند، فقط کافی است که به اندوخته های نیاکان ایرانیان در بیش از ۲۵۰۰ سال پیش و به نظرات حضرات خواجه نصیر‌الدین طوسی، حکیم عمر خیام و همکاران‌شان در تدوین تقویم جلالی را بازبینی تا براحتی حل مشکل کنند ،البته اگر متولیان امور بخواهند.!!

نکته ی دوم__ با اینکه سالهاست که آشکار شده کره زمین گرم‌تر می‌شود و به‌ویژه در صد سال اخیر و می‌دانیم کشور ما را هم محققان و هم متولیان در حد و اندازه ی خودش ،در شمار مسببان گرمایش زمین قرار داده‌اند، بدون آنکه متناسب با این مصرف انرژی اقتصاد ملی در «تولید و اشتغال» بارور شده باشد!!

نکته ی سوم__ تولید در زمینه ی فعالیت‌های نفت و گاز و نیروی برق و صنعت ، برترین فعالیت‌های بشری هستند و مردمان نیز ناچارند برای کاهش دمای فضای زندگی در ایام گرم سال، خود را از گرمای کویری ایران‌زمین برهانند و هم‌اکنون آموخته‌اند که با سیستم های سنتی و قدیمی در تولید انرژی برق در این دوره ی مدرن، پاسخ‌گوی منازل و صنایع و… نیستند و نیاز به نیروی برق دارند.

نکته ی چهارم__ افزایش تقاضا برای مصرف برق در ایام گرم سال و بویژه در روزهای گرم تابستان، که هم شدت تابش خورشید بیشتر می‌شود و هم روزها تا 17 ساعت به درازا می‌کشد و یکی از بیشترین نوازش‌های خورشیدی در نیمه ی اول سال نصیب سرزمین‌های ایران می‌شود که وجود همین خورشید سوزان و یا آفتاب عالم تاب و روشنایی و گرمای طولانی مدت روز های بهار و تابستان بهترین فرصت برای تولید انرژی برق از گرما و نور خورشید برای مصرف صنایع و مصارف خانگی می باشد که با بی تدبیری و ضعف مدیریتی و بعضاً تعارض منافع با برخی منفعت طلبان تاکنون به هدر رفته است.

نکته ی پنجم__ در روزهای گرم سال اوج تابش خورشید از نیمروز است تا غروب در همین ساعت نیز اوج تقاضا برای مصرف برق در تولید صنعتی، منزل، اداره، بانک و مؤسسات عمومی می باشد. در همین ساعت می‌توان پهنه ارتفاعات بالاتر از هزار متر از سطح دریا را تبدیل به نیروگاه های خورشیدی کرد و بسیاری از کمبودهای انرژی برق را براحتی جبران نمود . پس برای حل مشکل کمبود انرژی برق راهکار های علمی و عملی وجود دارد،البته به شرطی که متولیان و مسئولان در سطوح مختلف بخواهند .
وقتی دستور می‌دهند صنایع مهم و اصلی و انرژی بر کشور تا حدود 70 درصد از تولید خود بکاهند!! این دیگر راه‌حل نیست؛ بلکه عین گمراهی، ضعف مدیریت ، تعارض منافع و آدرس غلط دادن و ضد منافع ملی است. چگونه صنایع فولاد، پتروشیمی، مس و آلومینیوم را که در این دوره ی حساس و وجود تنگناهای اقتصادی کمرشکن و وجود تورم و… وادار می کنیم تولید را تعطیل کنند. حال آنکه خورشید تابستان هم درد است و هم درمان، استفاده بهینه از این ظرفیت و پتانسیل بزرگ تولید انرژی پاک ( نیروگاهها خورشیدی) براحتی می تواند تمام مشکلات موجود در فصل بهار و تابستان را یا از بین ببرد و آنقدر کاهش دهد تا اقتصاد ملی آسیب نبیند.

نکته ی ششم__ فقط بیان وجود کمبود حدود 12 هزار مگاوات برق هنر مدیریتی نیست بلکه هنر و اثرگذاری مدیریتی در این است که با ارائه ی راه حل های منطقی و علمی و عملی مشکل کمبود برق حل شود.
برای نمونه در روزهای گرم بهار و تابستان و به‌ویژه از چند ساعت به ظهر مانده تا نزدیک غروب درست برای ساعت‌هایی است که فقط در محدوده ی رشته کوه های البرز می‌توان 50 هزار مگاوات برق تولید کرد؛ ولی ذهن عافیت طلب و ضعیف کم کار و دولتی برخی مدیران دست‌اندرکار در این موضوع اجازه نمی‌دهد تا این مشکل با ایجاد نیروگاهها خورشیدی حل شود.

نکته ی هفتم__ صاحب نظران اقتصاد انرژی و تولید اقتصادی برق خورشیدی معتقدند،ایران، تبت و ارتفاعات آند در آمریکا مرکزی بهترین نقاط جهان برای تولید انبوه انرژی خورشیدی هستند.(رجوع کنید به کتاب ارزشمند Powerty of power نوشته ا‌ستاد Barry commoner، چاپ 1976.) با کمال تأسف در کشور ما ظرفیت‌سازی تولید برق حرارتی مافیای خود را دارد که با به کاربری ظریف ترفندهای فراوان اجازه نمی‌دهند با تولید بخش خورشیدی در ساعات اوج «ناترازی برق» مشکل را به نفع صنعت، تولید و اشتغال حل کرد و بهای برق مصرفی در فصل گرما را از تولید صنایع تأمین کرد!!!!
کارشناسان باور دارند قسمت های جنوبی کوه‌های اطراف شهرستان اراک در استان مرکزی می‌تواند برق مورد نیاز صنایع آلومنیوم، پتروشیمی، پالایشگاه و صنایع ماشین‌سازی‌های مختلف منطقه ی صنعتی اراک را در روزهای گرم تابستان و بهار تأمین و بهای آن را هم از محل صادرات و فروش داخلی همین صنایع تأمین کند و نیاز به کاهش تولید صنایع در این زمینه‌ها نیست.نکته ی دهم__وعده های پوپولیستی برخی مسئولان دولتی برای اختصاص یارانه ویژه تأمین برق روستایی از شبکه ی سراسری و یارانه ی ویژه برای موتورهای پمپ های استخراج آب های زیرزمینی و همچنین پمپاژ آب زاینده‌رود و برخی دیگر از رودخانه های داخلی به ارتفاعات بالا دست ، در واقع نوعی تخریب محیط زیست و خالی شدن سفرهای آب زیرزمینی در بخش های وسیعی از شرق،غرب ،شمال غربی و جنوب غربی و شرقی و فلات مرکزی ایران که نشست دشت های ایران در نقاط مختلف را به ارمغان آورده است و حتی دریاچه مهم و حیاتی ارومیه را در معرض خشکی قرار داده است!!

نکته ی دهم__با توجه به مصوبات مجلس در مورد استفاده از نیروگاهها و پنل های خورشیدی در تولید برق در وزارتخانه ها ،ادارات ،بانکهاو… ولی با کمال تأسف این مصوبه به هیچ عنوان ضمانت اجرایی نداشته و عملاً اجرایی نشده است ،بطوریکه هیچ وزارتخانه و اداره‌کل و حتی وزارت نیرو با آن ساختمان های غول پیکر و بانک مرکزی با دو ساختمان شیشه ای بزرگ و تقریباً آماده برای نصب پنل های خورشیدی ،هیچ اقدامی برای تولید انرژی برق از خورشید نکرده‌اند!!

به نظر می رسد، مافیای ساخت و راه‌اندازی نیروگاهها حرارتی با سوخت های متنوع فسیلی که مخرب محیط زیست و یکی از عوامل گرمایش زمین هستند ، اجاره ی تولید برق بسیار پاک از نیروگاهها خورشیدی بزرگ و کوچک را به دولت نمی دهند تا همچنان ضمن آلودگی محیط زیست و افزایش گرمایش زمین با شدت ادامه داشته باشد.

با این اوضاع انرژی ، رشد ۸/۵ در صدی توهمی بیش نیست

در این اوضاع ناترازی در تولید برق و حتی گاز ، صنایع عملا در تابستان و زمستان با کمترین ظرفیت کار می کنند و این کمیودو نقصان در تولید صنعتی نمی تواند چشم انداز رشد ۸/۵ درصدی را بوجود بیاورد.
صاحب نظران و کارشناسان صنعت برق می گویند، هم‌اکنون ما از کمبود و ناترازی ۱۲ هزار مگاوات برق در طی سه گذشته به کمبود و ناترازی ۱۸ هزار مگاوات برق رسیده ایم و این روند در صورت ادامه در سالهای پیش رو به بیش از ۲۴ هزار مگاوات خواهد رسید که عملاً حتی در تأمین برق منازل مسکونی نیز با مشکل مواجه خواهیم شد.در سالهای اخیر فقط شعار داده شد و عملاً کاری برای جبران ناترازی های برق صورت نگرفت.
علی ایحال ، دولت چهاردهم علاوه بر رسیدگی و توقف روند بسیاری از روند روبه رشد مشکلات در حوزه ی اقتصادی ،اجتماعی ، فرهنگی و… یکی دیگر از کارهای اساسی توقف روند افزایشی ناترازی تولید و مصرف انرژی برق و چاره اندیشی برای جایگزینی انرژی های تجدید پذیر است ، در غیر اینصورت با چالش خطرناک عواقب این ناترازی روبرو خواهد شد.