وقتی شنیدن، هزینه دارد

کو گوش شنوا؟
شاید طی یک سال‌ اخیر، پرتکرارترین جمله‌ای که در واکنش به یادداشت‌هایم، چه در پیام‌های مکتوب و چه در دیدارهای چهره‌به‌چهره از مردم شنیده‌ام، همین سه کلمه باشد: «کو گوش شنوا؟»
جمله‌ای که بارها زیر گزارش‌ها، یادداشت‌ها و خبرهای مربوط به مشکلات مردم نیز تکرار می‌شود. فرقی هم نمی‌کند موضوع گرانی باشد، نابسامانی یک خیابان، ضعف خدمات یا یک مطالبه محلی؛ انگار بخش بزرگی از افکار عمومی به این نتیجه رسیده که مسئله، نگفتن نیست؛ شنیده نشدن است.
​اما واقعیت این است؛ مشکل، نبودِ گوش نیست.
شنیدن، هزینه دارد.
​چون شنیدن فقط دریافت یک صدا نیست؛ یعنی پذیرفتن مسئولیت، پاسخ دادن، تصمیم گرفتن و گاهی اصلاح یک اشتباه. برای همین، گاهی نشنیدن کم‌هزینه‌تر از شنیدن و سکوت، آسان‌تر از پاسخگویی است.
​سال‌هاست مردم از همه راه‌های ممکن حرف زده‌اند؛ در جلسات عمومی مطالبه کرده‌اند، نامه‌های بی‌شماری نوشته‌اند، و امروز هم زیر یک گزارش تصویری درباره ترافیک خیابان‌ها یا وضعیت آسفالت کوچه‌ها،‌ ده‌ها نفر همان مشکل چندساله را دوباره یادآوری کرده‌اند؛ مشکلی که بارها در رسانه‌ها بازتاب داشته و هر بار پاسخ یکسانی گرفته است. اما وقتی سهم این همه صدا، چند پاسخ تکراری مانند «در دست بررسی است» یا «پیگیری می‌شود» باشد، کم‌کم این باور شکل می‌گیرد که گفتن، تأثیری ندارد.
​وقتی مردم احساس کنند صدایشان اثری ندارد، فقط اعتمادشان را از دست نمی‌دهند؛ انگیزه مطالبه‌گری را هم از دست می‌دهند. جامعه‌ای که امیدی به شنیده شدن نداشته باشد، آرام‌آرام سکوت می‌کند؛ و این سکوت، نشانه رضایت نیست، بلکه نشانه فرسایش اعتماد است.
​شاید بازگرداندن این اعتماد، بیش از هر چیز به یک تغییر ساده نیاز داشته باشد؛ اینکه مسئولی بگوید: «حرفتان را شنیدم؛ این پاسخ من است.» مردم همیشه منتظر پاسخ دلخواه نیستند، اما حق دارند پاسخ روشن و صادقانه بشنوند.
​روزی که دیگر کسی زیر یک گزارش یا یادداشت ننویسد «کو گوش شنوا؟»، شاید نباید خوشحال شد؛ زیرا ممکن است آن روز، مردم نه به این دلیل که شنیده شده‌اند، بلکه چون دیگر امیدی به شنیده شدن ندارند، ترجیح داده‌اند سکوت کنند.
#گیرنده_مخاطب_خاص