ایرانیان باید از سبک زندگی پشت به دریا به سمت زندگی رو به دریا تغییر جهت دهند

علی کریمی پاشاکی ــ روزنامه نگار__(بخش دوم)__در بخش اول این سلسله مطالب در ارتباط با ویژگی های منحصر بفرد اقتصاد آبی یا همان دریا محور مولفه های را مطرح شد ، در بخش دوم نیز مولفه‌های دیگر مورد توجه است که در پی می‌آید:

تأمین و ارتقاء سرمایه انسانی و مدیریت متعهد و کارآمد و ایجاد پشتوانه علمی، آموزشی و پژوهشی برای توسعه دریامحور و زیست بوم نوآوری و فناوری دریایی
توسعه همکاری های اقتصادی، تجاری و سرمایه گذاری در طرح های بزرگ مقیاس و دانش بنیان زیرساختی، تولیدی و خدماتی با کشورهای همسایه و سایر کشورها به منظور بهره گیری از ظرفیت های دریایی و حضور مؤثر در محافل بین المللی و دستیابی به موقعیت قطب های منطقه ای،
افزایش سهم کشور در حمل و نقل دریایی و ترانزیت با ایجاد و تقویت شبکه حمل و نقل ترکیبی
حمایت از سرمایه گذاران بومی و محلی در طرح های توسعه ای و حمایت از فعالان اقتصادی و بنگاه های کوچک و متوسط جوامع محلی در حوزه های مختلف از جمله صیادی، کشاورزی، صنعتی و گردشگری.

الزامات توسعه دریامحور

ابلاغ سیاست های کلی توسعه اقتصاد دریامحور سرآغاز راهی است که منجر به توسعه اقتصاد دریامحور کشور خواهد شد.
۳۷ درصد مرزهای جمهوری اسلامی ایران در مجاورت آبها است و ایران با داشتن ۴ هزار و ۹۰۰ کیلومتر نوار ساحلی در جنوب که باعث دسترسی به آبهای آزاد از طریق خلیج فارس و دریای عمان می شود و ۸۹۰ کیلومتر خط ساحلی در شمال و دسترسی به دریای کاسپین ( خزر )بزرگترین دریاچه جهان، کشوری دریایی محسوب میشود .
همچنین ۷ استان با حدود ۲۵ درصد مساحت کشور شامل سیستان و بلوچستان هرمزگان بوشهر و خوزستان در جنوب و همچنین گلستان مازندران و گیلان در شمال در امتداد نوار ساحلی قرار گرفته اند بنابراین توجه به این ظرفیت جغرافیایی سیاسی در برنامه ریزی برای پیشرفت مناطق همجوار با دریا ضروری است.

توسعه ایران با تکیه بر دریا

سیر تحولات تاریخی اقتصاد دریا محور در ایران به گونه ای بوده است که حکومتهای ایرانی پس از اسلام، حتی حکومت سلجوقی که در اوج خود در سه قاره قلمرو داشت، قوای دریایی خود را از دست بدهند اما اکنون بار دیگر امکان احیای قدرت بحری ایران میسر شده است.
در حال حاضر باید به این نکته توجه کرد که در ایران الگوی توسعه به معنای عام و توسعه شهری به معنای خاص و به تبع آنها پراکندگی جمعیتی در طول تاریخ،یا به اصطلاح اقتصاد دانان پشت به دریا زندگی می کردند و خشکی محور بوده و در برنامه های توسعه ملی منطقه ای و شهری برای پهنه های آبی جایگاه مناسبی تعریف نشده است، به همین دلیل تمرکز جمعیتی در ایران از الگوی خشکی محور تبعیت کرده و کشور کمتر بر انواع مزیت ها و ظرفیتهای پهنه های آبی خود تمرکز و توجه کرده است کم آب بودن کشور نیز بر اهمیت تغییر این شرایط و استقرار فعالیتهای اقتصادی به ویژه فعالیت های صنایع آب بر در سواحل می افزاید.

چگونه اقتصاد دریایی ایران را توسعه دهیم؟

توسعه خوشه های صنعتی در سواحل و ارتقای بنادر در راستای توسعه اقتصادی دریامحور منجر به تغییر مفهوم بندر از محلی برای تبادل کالا به قطب صنعت و تجارت شده و باعث میشود که کشور نقش مهمی در زنجیره های ارزش جهانی پیدا کند چرا که از نظر اقتصاد دانان دست یابی به توسعه همه جانبه، جذب سرمایه و افزایش اشتغال پایدار در گرو داشتن جایگاه مناسب و اطمینان آور در مبادله با کشورهای جهان و همکاری سازنده با آنهاست، بنابراین اقتصاد دریا محور میتواند پایگاه اطمینان آفرینی در منطقه و جهان برای کشور ایجاد کند.
در همین راستا هیات وزیران براساس سیاستهای کلی توسعه دریا محور ،برنامه ای برای اجرای این سیاستها تصویب کرده است اما بررسی این برنامه نشان میدهد؛ الزامات احصا شده در این گزارش به صورت کامل لحاظ نشده است و ابهاماتی در این برنامه وجود دارد.

دیپلماسی فعال اقتصادی

همچنین یکی از واقعیت هایی که نباید در توسعه اقتصادی دریا محور نسبت به آن غفلت کرد آن است که بسیاری از فعالیت های دریا محور فعالیتهای بین المللی است و نیازمند دیپلماسی فعال اقتصادی و ایجاد منافع مشترک با سایر کشورهای ذی نفع در این خصوص است، بنابراین این راهبرد باید با فرض مساله تحریم ایران و محدودیت های حاصل از آن پیگیری شود.
بنابراین ،برنامه ریزان باید با تاکید بر این مهم به ارائه سناریوسازی در توسعه اقتصادی دریا محور بپردازند و این محدودیت را در برنامه ریزی خود لحاظ کنند.

علاوه براین با توجه به محدود بودن منابع مالی، توسعه اقتصادی دریا محور به ویژه در صورتی که نتوان به دلیل شرایط تحریم اقتصادی از تامین مالی خارجی بهره برد باید به اولویت بندی فعالیتهای اقتصادی دریامحوری پرداخت که در حال حاضر زیرساختهای آنها فراهم تر است و میتوانند زودتر به بازدهی رسیده و خود سرمایه توسعه سایر فعالیتهای اقتصادی دریا محور را تامین کنند.

برنامه‌ریزی برای اهداف چشم انداز

برنامه ریزی جهت دستیابی به اهداف توسعه اقتصاد دریامحور به الزاماتی نیاز دارد که عبارتند از:
ارائه تعریف قانونی جامع و مانع از فعالیتهای اقتصادی دریا محور.
اعمال مدیریت واحد چابک و کارآمد.
اهتمام به رفع تعارضات و ارتقای کیفیت قوانین تسهیل و توسعه سرمایه گذاری و جذب مشارکت داخلی و خارجی.
ارائه مؤلفه های سازگار اقتصاد دریامحور اسناد ملی به منظور بارگذاری نظام مند فعالیت و جمعیت.
تبیین دیپلماسی اقتصادی نو

ادامه دارد….