بحران طولانی جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران، میتواند به طور غیرقابل برگشت به تمام کشورهای خلیج فارس آسیب بزند
علی کریمی پاشاکی ــ روزنامه نگار
قبل از انعقاد کلام لازم میدانم یادآوری کنم که تا پایان تابستان پیام ماه سپتامبر تمام کشورهای منطقه خلیج فارس و سایر نقاط دنیا فرصت دارند تا برای پایان قطعی جنگ آمریکا علیه ایران و ایجاد صلحی پایدار کلیه اقدامات سیاسی و دیپلماتیک خود را مصروف این پروژه حیاتی و استراتژیک کنند.
اگر زیاده خواهی های آمریکای ترامپ و تعلل کشور ها و مجامع بینالمللی ادامه یابد ، در درجه اول تمام کشورهای منطقه خلیج فارس و در درجه بعدی آسیا ، اروپا ، آمریکا و اقیانوسیه ، دچار ابر بحران عمیق و غیر قابل بازگشت در حوزههای مختلف ناشی از جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران و بسته بودن تنگه هرمز خواهند شد.
به نظر می رسد ، دنیا و محافل بینالمللی از جمله سازمان ملل متحد بایستی از بی عملی و بی تفاوتی نسبت به این فاجعه بزرگ که میتواند عواقب ضد انسانی جبران ناپذیری را برای برخی کشورها به همراه داشته باشد ، دست بردارد و از دول متخاصم و متجاوز آمریکا و رژیم اسرائیل بخواهند تا از اقداماتی که منجر به بحران علیه انسانها و بشریت میشود ، دست بردارند و آن را بشدت محکوم کنند.
و اما وضعیت بحران آفرین جنگ خلیج فارس برای منطقه و دنیا
ــ وضعیت نه جنگ و نه صلح
با توجه به زمان طولانی آتش بس تا به امروز ،دونالد ترامپ آخرین پیشنهاد ایران را کاملاً غیرقابل قبول خواند.
آنچه به عنوان آتشبس موقت که در ۸ آوریل ۲۰۲۶ مصادف با ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ آغاز شد، تا به امروز با وجود چند درگیری در تنگه هرمز و چند حمله ایران به امارات متحده عربی ادامه داشته و در واقع جنگ متوقف بودهاست ، اما صلح پایدار نیز وجود ندارد و در نتیجه تقریباً ترافیک دریایی قابل توجهی از طریق تنگه قابل مشاهده نیست.
در ۱۰ مه سال ۲۰۲۶ مطابق با ۲۰ اردیبهشت سال۱۴۰۵، ایران آخرین پیشنهاد خود برای آتشبس دائمی را در پاسخ به طرح آمریکا ارائه کرد.
دیپلماتهای منطقه میگویند که «مسائل کلیدی همچنان حل نشده باقی مانده است ، مانند مدت تعلیق غنیسازی اورانیوم، نحوه برخورد با ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، و اینکه آیا ایران باید برخی از تأسیسات هستهای خود را برچیند یا خیر؟!. ترامپ این پیشنهاد را کاملاً غیرقابل قبول خواند.
آسیب صنعت نفت و گاز
کارشناسان اظهار می دارند، صادرات نفت عربستان حدود یک سوم کاهش یافته، صادرات امارات نصف شده، و بحرین، کویت و قطر تقریباً هیچ صادراتی نداشتهاند.
صنعت نفت و گاز که حدود یکچهارم تولید ناخالص داخلی منطقه و بیشتر درآمد صادراتی آن را تشکیل میدهد، واضحترین ضربه را خورده است.
مدیرعامل مجتمع بزرگ نفتی آرامکو عربستان اعلام کرد:
اگر تجارت و کشتیرانی بیش از چند هفته بعد از دهه سوم اردیبهشت ( ۱۰ مه) محدود باقی بماند، انتظار داریم اختلال عرضه ادامه یابد و بازار فقط در ۲۰۲۷ عادی شود.
در ایام اخیر آتش بس ، یک نفتکش حامل LNG قطر در واقع نخستین نفتکش قطری از زمان آغاز جنگ موفق به عبور از تنگه هرمز شد و به مقصد پاکستان رفت. این نفتکش مسیر شمالی را از طریق آبهای سرزمینی ایران طی کرد، جایی که سپاه تلاش کرده عوارض دریافت کند و در این رابطه یک منبع آگاه گفت که هیچ هزینهای از این نفتکش دریافت نشده است و به توافقی بین ایران و پاکستان که نیاز فوری به گاز دارد اشاره کرد، اما بعید است ایران اجازه عبور تعداد بیشتری از این محمولهها را بدهد.
ــ آسیب گردشگری و هوانوردی
نرخ اشغال هتلها در دبی از ۸۰ درصد در فوریه سال ۲۰۲۵ هم اکنون به تنها ۱۰ درصد در این فصل کاهش یافته است،
خط هوایی امارات از بزرگترین خطوط هوایی منطقه ،در مارس و آوریل مجموعاً ۴.۷ میلیون مسافر جابجا کرد ،تنها حدود ۵۰ درصد بار معمول خود فعال بود.
با این حال، هتلها به اندازه کافی خالی هستند که پذیرشها میتوانند میهمانان ورودی را به نام خطاب کنند، زیرا هیچ کس دیگری در آن روز ثبتنام نمیکند.
در بحرین، ارزش هزینههای کارت اعتباری در هتلها در ماه مارس نسبت به فوریه ۶۴ درصد کاهش یافت. مودیز یکی از آژانسهای رتبهبندی تخمین میزند که نرخ اشغال هتلها در دبی در این فصل فقط ۱۰ درصد خواهد بود (از ۸۰ درصد در فوریه). دهها هزار کارگر در بخش خدمات در سراسر کشور های عربی خلیج فارس اخراج یا مرخص شدهاند.
ــ توانایی متفاوت برای مقابله
قطر و امارات ذخایر کافی، بحرین به طور بالقوه نیازمند کمک مالی بیشتر،
قطریها هم میگویند با وجود از دست دادن تقریباً کامل درآمد صادراتی LNG، هلیوم و سایر کالاها، میتوانند برای چند ماه دیگر وضعیت را مدیریت کنند. بانکهای امارات متحده عربی ،هنوز به نظر میرسد سرمایه کافی دارند،بسته حمایتی به ارزش بیش از ۶ میلیارد درهم به عبارتی ۱.۶ میلیارد دلار.
در مقابل، بحرین قبلاً یک توافق مبادله ارزی ۵.۴ میلیارد دلاری با امارات امضا کرده است و اگر بحران ادامه یابد، ممکن است به کمک مالی بیشتری نیاز داشته باشد.
ــ علی ایحال ، صاحب نظران و آگاهان معتقدند تا پایان تابستان و یا به عبارتی بدون توافق تا ماه سپتامبر، یک رکود موقت میتواند به چیزی بسیار جدیتر یعنی بحران عمیق و دنباله دار تبدیل شود
بسیاری از مقامات و مدیران اجرایی به پایان تابستان به عنوان یک ضربالاجل کلیدی اشاره میکنند. چند ماه آینده به هر حال یک زمان مرده خواهد بود.
تا ماه سپتامبر، خارجیها باید از تعطیلات بازگردند و شرکتها باید برای استقبال از میلیونها توریست و شرکتکننده در کنفرانس ها آماده شوند. اگر آمریکا و ایران تا آن زمان به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز و رفع سایه جنگ تحمیلی و غیر قانونی آمریکا علیه ایران دست نیافته باشند، این رکود موقت میتواند به بحرانی عمیق و غیر قابل بازگشت و بسیار جدی در درجه اول برای تمام کشورهای منطقه خلیج فارس و در درجه بعدی اروپا ، آسیا ، آمریکا و اقیانوسیه تبدیل شود.»
