بهرام قربانپور در تقویم رسمی کشور، روز کارگر صرفاً یک مناسبت نمادین نیست، بلکه فرصتی است برای بازخوانی نقش بیبدیل و چندوجهی جامعه کارگری در ساختار کلان اقتصادی و اجتماعی. کارگران، نهتنها بازوان اجرایی چرخه تولید، بلکه ستونهای استوار حیات اقتصادی کشور بهشمار میروند، قشری که بیهیاهو اما مستمر، در خط مقدم جبهه تولید و اقتصاد ایستاده و بار اصلی حرکت رو به جلوی کشور را بر دوش میکشند. اگر توسعه را بهمثابه یک پروژه ملی در نظر بگیریم، بیتردید کارگران، پیشگامان این مسیر و نیروی پیشران آن هستند.
در عرصه اقتصادی، نقش کارگران فراتر از حضور در کارگاهها، کارخانهها و واحدهای تولیدی است. آنان بهعنوان عاملان اصلی خلق ارزش افزوده، نقشی تعیینکننده در رشد تولید ناخالص داخلی، پویایی صنایع و تحقق اهداف کلان اقتصادی دارند. هر محصولی که به بازار عرضه میشود، هر زیرساختی که ساخته میشود و هر خدمتی که ارائه میگردد، در نهایت به تلاش، تخصص و تعهد نیروی کار وابسته است. از این منظر، کارگران نهفقط نیروی کار، بلکه سرمایههای انسانی کشور هستند که کیفیت و کمیت عملکردشان، مستقیماً بر شاخصهای توسعه اثر میگذارد.
در بعد معیشتی نیز، کارگران در دو سطح قابل تحلیل هستند، نخست بهعنوان تولیدکنندگان اصلی ثروت و دوم بهعنوان مصرفکنندگان در چرخه اقتصاد. به بیان دیگر، وضعیت معیشتی کارگران، نهتنها بر کیفیت زندگی این قشر، بلکه بر پویایی بازار داخلی و میزان تقاضای مؤثر نیز تأثیرگذار است. هرگونه اختلال در قدرت خرید کارگران، میتواند به کاهش تقاضا، رکود بازار و در نهایت تضعیف چرخه تولید منجر شود. از اینرو، توجه به معیشت کارگران، صرفاً یک دغدغه اجتماعی نیست، بلکه یک ضرورت اقتصادی است.
کارگران همچنین در بزنگاههای حساس تاریخی، همواره نقشآفرین بودهاند. در شرایط بحرانهای اقتصادی، تحریمها و حتی دوران جنگ، این قشر با حفظ روحیه تولید و تداوم فعالیتهای صنعتی، اجازه ندادهاند چرخه حیاتی اقتصاد کشور از حرکت بازبماند. آنان را میتوان بهدرستی «خط مقدم جبهه تولید» نامید، جبههای که شاید صدای آن کمتر شنیده شود، اما اثرگذاری آن در سرنوشت کشور، غیرقابل انکار است.
اما این نقش کلیدی و تعیینکننده، در بسیاری از موارد با چالشها و نابرابریهایی همراه بوده است. فاصله میان جایگاه واقعی کارگران در تولید و وضعیت معیشتی و شغلی آنان، پرسشی جدی را پیش روی سیاستگذاران قرار میدهد، چگونه میتوان از نیرویی که موتور محرک اقتصاد است، حمایت مؤثر و پایدار بهعمل آورد؟ پاسخ به این پرسش، نیازمند نگاهی جامع، اصلاحات ساختاری و تقویت سازوکارهای حمایتی در حوزه کار و تولید است.
امنیت شغلی؛ حلقه مفقوده بازار کار
پرویز زعیمی نماینده کارگران شرکت ایران پوپلین و دبیر جامعه مطالبهگری کارگری استان گیلان، در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری «دیدهبان گیلان»، ضمن تبریک روز کارگر به جامعه کارگری کشور، بهویژه کارگران گیلانی به تشریح مهمترین دغدغهها و چالشهای پیشروی کارگران پرداخت و با تأکید بر جایگاه راهبردی کارگران در اقتصاد کشور اظهار کرد: کارگران ستون فقرات تولید ملی و از ارکان اصلی توسعه پایدار به شمار میروند و نقش آنها در پیشبرد اهداف اقتصادی و اجتماعی کشور، نقشی غیرقابل انکار است. با این حال، شرایط فعلی نشان میدهد که این قشر تأثیرگذار با مسائل و مشکلات متعددی مواجه است که نیازمند توجه فوری و جدی مسئولان است.
وی با اشاره به یکی از اساسیترین مشکلات جامعه کارگری افزود: نبود امنیت شغلی، به دغدغهای فراگیر در میان کارگران تبدیل شده است.
قرادادهایی که امنیتساز نیستند
دبیر جامعه مطالبهگری کارگری گیلان با بیان اینکه بخش قابل توجهی از کارگران با قراردادهای موقت و کوتاهمدت فعالیت میکنند و همین موضوع موجب شده است که همواره نگرانی از دست دادن شغل، سایه سنگینی بر زندگی آنها بیندازد، گفت: حدود ۸۰ درصد کارگران فاقد قراردادهای ثابت هستند و این مسئله تبعات اجتماعی و اقتصادی گستردهای به دنبال دارد.
این فعال کارگری با اشاره به گسترش قراردادهای شرکتی و پیمانکاری بیان کرد: چنین قراردادهایی، نهتنها موجب کاهش سطح حقوق و مزایا میشود، بلکه عملاً امنیت شغلی کارگران را تضعیف میکند.
زعیمی با بیان اینکه این نوع قراردادها در بسیاری از موارد به ابزاری برای دور زدن قوانین کار تبدیل شدهاند، تصریح کرد: لازم است سازوکارهای نظارتی دقیقتری برای ساماندهی این وضعیت طراحی و اجرا شود.
جامعه کارگری زیر فشار معیشتی و بحران مسکن
دبیر جامعه مطالبهگری کارگری گیلان با اشاره به مشکلات معیشتی کارگران اضافه کرد: افزایش مداوم هزینههای زندگی، بهویژه در حوزههایی مانند خوراک، درمان و آموزش، فشار مضاعفی را بر کارگران وارد کرده است.
به گفته زعیمی، در کنار این مسائل، بازار مسکن نیز شرایطی را رقم زده که دسترسی به مسکن مناسب برای بسیاری از کارگران به یک رؤیای دور از دسترس تبدیل شده است.
تورم افسارگسیخته و کاهش قدرت خرید
نماینده کارگران شرکت ایران پوپلین با اشاره به شکاف میان دستمزد و تورم خاطرنشان کرد: اگرچه در سال جاری افزایش قابل توجهی در حقوق کارگران اعمال شده، اما نرخ تورم از این افزایش پیشی گرفته و در نتیجه، قدرت خرید کارگران کاهش یافته است. وی تصریح کرد: وقتی تورم از مرز ۷۰ درصد عبور میکند، افزایش ۶۰ درصدی دستمزد نیز نمیتواند پاسخگوی نیازهای معیشتی باشد و این موضوع، فشار اقتصادی را دوچندان میکند.
زعیمی با انتقاد از وضعیت قوانین مرتبط با کارگران اضافه کرد: یکی از مشکلات جدی، نبود شفافیت در قوانین کار و همچنین ضعف در اجرای صحیح آنهاست.
ضرورت بازنگری قانون کار
طبق گفته دبیر جامعه مطالبهگری کارگری گیلان، در بسیاری از موارد، قوانین موجود بهدرستی اجرا نمیشود و همین مسئله موجب تضییع حقوق کارگران میگردد. زعیمی بر لزوم بازنگری در قانون کار و تقویت تشکلهای کارگری و صنفی تأکید کرد و گفت: اگر تشکلهای کارگری بهصورت مؤثر و مستقل فعالیت کنند، میتوانند نقش مهمی در پیگیری مطالبات کارگران ایفا کنند.
اعتراضات کارگری؛ مطالبهای قانونی، نه سیاسی
دبیر جامعه مطالبهگری کارگری استان گیلان با تأکید بر ماهیت مطالبات کارگری بیان کرد: اعتراضات کارگری، برخاسته از مطالبات قانونی و صنفی است و نباید بهعنوان یک حرکت سیاسی تلقی شود.
وی افزود: کارگران تنها به دنبال احقاق حقوق قانونی خود هستند و این حق، در چارچوب قوانین کشور به رسمیت شناخته شده است.
حقوق کارگران در ایران پایینتر از استاندارد
دبیر جامعه مطالبهگری کارگری گیلان، به مقایسه سطح دستمزد کارگران ایرانی با کشورهای همسایه پرداخت و بیان کرد: در بسیاری از موارد، سطح حقوق و مزایای کارگران در ایران پایینتر از استانداردهای منطقهای است و این مسئله ضرورت بازنگری در سیاستهای مزدی را بیش از پیش آشکار میکند.
زعیمی با اشاره به برخی چالشهای آینده از جمله تنشهای سیاسی و شرایط ناپایدار اقتصادی تصریح کرد: این عوامل میتواند منجر به تعدیل نیروهای متخصص و افزایش نگرانیها در میان کارگران شود. با این حال، تجربه نشان داده است که کارگران در شرایط دشوار، از جمله در دوران بحرانها و جنگها، همواره با تعهد و مسئولیتپذیری در مسیر تولید و تأمین نیازهای کشور ایستادگی کردهاند و حتی شهدای بسیاری را نیز تقدیم کردهاند.
وی با تأکید بر اهمیت همبستگی میان کارگران افزود: اتحاد و همراهی جامعه کارگری میتواند نقش تعیینکنندهای در بهبود شرایط ایفا کند.
آنطور که زعیمی گفته؛ کارگران باید با همدلی و انسجام، مطالبات خود را بهصورت منسجم و قانونی پیگیری کنند تا زمینه برای تحقق حقوق آنان و بهبود شرایط کار و زندگی فراهم شود.
