مروری بر نقش ، تأثیر گذاری و قدرت مطبوعات و رسانههای گروهی در جنگ های و تحولات سیاسی و اجتماعی و بویژه جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران؛
علی کریمی پاشاکی ــ روزنامه نگار
قبل از انعقاد کلام لازم میدانم یادآوری کنم که فعالان رسانههای گروهی مکتوب و دیجیتالی به علت قرار گرفتن در گروههای مرجع و تدوین کنندگان سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و…در فرآیند تمام تحولات در حوزههای مختلف در جوامع، نقش بیبدیل به همراه سایر گروههای مرجع اعم از روشنفکران ، دانشگاهیان ، فرهنگیان ، دانشجویان ، نخبگان ، فرهیختگان و…دارند.
نادیده گرفتن نقش همه جانبه رسانههای گروهی و روزنامه نگاران ، خبرنگاران ، ویراستاران و تحلیل گران یکی از غفلت های بنیادی در عقب ماندگی جوامع مختلف میباشد.
عدم وجود جریان آزاد اطلاعات، سانسور، خودسانسوری و وارد کردن افراد وابسته به قدرت در رسانه های گروهی و مطبوعات برای کنترل فضای رسانهای و وجود فضاهای مختلف همراه با فشار های چند وجهی قدرتمندان و دنباله رو های آنان با تفاسیر به رأی و بعضاً ایدیولوژیک مباحث مختلف ، بزرگترین پاشنه آشیل عقب ماندگی جوامع مختلف و بویژه جوامع سوم و یا در حال توسعه هستند.
واقعیت این است که اگر جامعه دارای انداموارگی منطقی باشد یعنی اجزا و عناصر تشکیل دهنده در تمام حوزهها فعالیت منطقی و هنجار گونه و همچنین فعالیت نیروی انسانی به عنوان محور اساسی توسعه همه جانبه و پایدار بر اصول توانایی ، دانایی واقعی بدون تبعیض و رانت های مختلف منبعث از پارامترهای نزدیکی و یا دوری به اهرم های قدرت حاکم باشد ، می توان انتظار توسعه همه جانبه را در همه حوزهها و بویژه در رکن چهارم دموکراسی یعنی مطبوعات و رسانههای گروهی صورت عینی و واقعی بخود خواهد گرفت.
اما با کمال تأسف اینترنت بینالمللی بنده روزنامه نگار و بسیاری دیگر از همکاران رسانهای که می توانند برای دفاع از منافع ملی و تمامیت ارضی کشور و همچنین آگاهی بخشی داخلی و بینالمللی نقش آفرین باشند ، قطع می باشد!!.
و اما درک اهمیت، تاثیرگذاری، نقش و قدرت مطبوعات و رسانههای گروهی در جوامع
ــ یکی از رهبران جنبش مدنی آمریکا ، مالکوم ایکس بیان می دارد که «رسانه، یکی از قدرتمندترین موجودات روی زمین است».
رسانهها چه مکتوب و چه دیجیتالی ، چه فضای مجازی و چه شبکه های اجتماعی عنصر بسیار قدرتمندی در روابط بینالملل هستند و قدرت را به همراه دارند آنها تصمیم میگیرند که چه چیزی درست است و چه چیزی اشتباه است و جهان چگونه باید به یک موضوع و داستان نگاه کند.
برخلاف زمان جنگ سرد که جهان توسط دو بلوک شرق و غرب و ابر قدرت، رهبری می شد، امروزه جریان نظم جهانی توسط نهادهای فردی مختلف هدایت میشود. مبارزه بزرگی، برای قدرت در جریان است که در نظم جهان معاصر مطبوعات رسانه ها گروهی ، روزنامه نگاران ، خبرنگاران و…نقش عمده ای در آن دارند.
ــ رسانه با روشهای مختلف برای مشاهده یک داستان و موضوع به مردم کمک میکند تا برای پاسخ به سؤالات تصمیم بگیرند مثل اینکه متجاوز کیس و قربانی کیست؟.
پیش بینی رسانه ای از رویدادهای خبری میتواند بادیدگاههای افراطی یا با انتشار اطلاعات نادرست دستکاری شده باشد. همچنین برخی اخبار مختلف رسانهها به سمت ایدئولوژی های مختلف گرایش دارند و برخی نیز تحت کنترل و نظارت دولتی هستند. تصویر متفاوت از همین رویداد خبری باعث میشود که مردم و دولتها بهگونهای متفاوت عمل کنند و دست به اقداماتی بر این اساس بزنند.
ــ رسانههای گروهی درواقع از فرآیندهای چهارچوب سازی استفاده می کنند که دلالت بر انتخاب آنچه مرتبط در نظر گرفته میشود و باعث قطعیت تفسیرها میگردد که با تأکید بر جنبههای خاص یک موضوع منحصراً یک پدیده که در علوم ارتباطات و اطلاعرسانی «برجسته سازی» نامیده میشود، عمل می کنند.
ــ نکته حائز اهمیت این است که ما در حال حاضر در نظم جهانی, « پس از حقیقت» زندگی می کنیم.
با حضور رسانههای اجتماعی، ایدهها و دیدگاههای رادیکال در مورد یک رویداد میتواند خیلی سریع تشدید شود، مردم را به اتاق های پخش مختلف و بعداً به شورش های سیاسی سوق می دهند.
قدرت رسانههای گروهی و مطبوعات یا رسانههای اجتماعی برای این موضوع بسیار برجسته هستند و نمونه بارز آن انقلابات و جنبش های بهار عربی در سال ۲۰۱۱ به بعد
و یا بحران سریلانکا در سال ۲۰۱۹ و یا قیام مردم نپال و بنگلادش و همچنین انقلاب های مخملی اروپای شرقی و… می باشد.
ــ رسانه ها با انتشار اطلاعات بهطور دائم بر سطح نیازهای شخصی، منافع مردم، مستعد کردن فرد برای رفتار سیاسی مشخص و سودمند، تأثیر میگذارند. با این حال، جامعه آن را بهعنوان تحمیل رسانههای گروهی درک نمیکند، تأثیر روانی این نوع جدید جنگ، موضوعی دشوار است. چراکه شناسایی شرکت کنندگان به دلیل مسائل مخفیانه آنها دشوار است.
ــ جنگ رسانهای به معنی استفاده از توان و ظرفیت رسانهها اعم از مطبوعات، خبرگزاریها، رادیو، تلویزیون، اینترنت و شبکههای پیامرسان مجازی بهمنظور پیشبرد اهداف و تضعیف رقباست.
جنگ رسانهای، جنگی بدون خونریزی، جنگی آرام و نرم تلقی میشود؛ جنگی که بر صفحات روزنامهها، رادیوها، تلویزیونها و عدسی دوربینها و تلفنهای همراه جریان دارد و طی آن شدیدترین بمباران خبری و رسانهای علیه رقیب و دشمن صورت میگیرد.
ژان بودریار فرانسوی در مطالعهای که درباره نقش رسانه ها در جنگ های بینالمللی (مطالعه موردی حمله آمریکا به عراق) انجام داده دراینباره نوشته است: «نقش رسانه ها در نحوه بازنمایی جنگ حائز اهمیت است. این اهمیت در تلاقی نقش رسانه های بینالمللی در جنگ های بینالمللی و در چارچوب پست مدرنیسم مضاعف می شود.
زیرا رسانه ها حائل بین مخاطب و میدان وقایع می شوند.
بر این اساس در رویکرد پست مدرنیستی، واقعیت های سیاسی از قبیل جنگ همچون امری برساخته قلمداد می شوند، به گونه ای که این واقعیت، به اقتضای شرایط مختلف تکوین پیدا می کند و رسانه به عنوان عرصهای برای بازنمایی واقعیت سیاسی اهمیت فراوانی پیدا می کند».
از این رو در جنگ تحمیلی و غیر قانونی آمریکا علیه ایران نیز نقش رسانههای گروهی و شبکه های اجتماعی و فضای مجازی بسیار پررنگ و مؤثر می باشد. در این ارتباط چند پیشنهاد رسانه ای در این چهارچوب ارائه میگردد که عبارتند از:
ــ رسانههای گروهی ، مطبوعات و شبکه های درون مرزی و برونمرزی تلویزیون در میزگردهای مختلف غرضورزیها و تحریف های مقامات غربی و آمریکایی در خصوص ریشه های جنگ علیه ایران را از زبان صاحب نظران و کارشناسان حرفه ای ، توانمند و دارای مقبولیت عمومی تبیین نمایند.
ــ رسانههای گروهی ، مطبوعات و شبکههای درون مرزی و برونمرزی تلویزیون پیامدهای زیان بار اصرار کشورهای عربی برای تامین امنیت و حضور آمریکا در منطقه را از زبان کارشناسان متخصص این حوزه برای افکار عمومی داخلی و نیز کشورهای منطقه تبیین نمایند و نه از طریق دعوت از افراد غیر کارشناس .
ــ منافع مالی، نظامی، ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی آمریکا و رژیم اسرائیل و زیان آنها برای منطقه را با حضور کارشناسان مربوطه تبیین گردد.
ــ بر این موضوع تأکید شود که چرا رسانه های غربی و نهادهای مختلف به نقض قواعد حقوق بین الملل بشردوستانه توسط آمریکا و رژیم اسرائیل، خیلی کم می پردازند یا آن را سانسور می نمایند.
ــ پیشنهاد میشود در شبکه های برون مرزی مجموعه مستندی درباره ریشه ها، روندها و پیامدهای جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران از منظر حقوق بین¬گ الملل و روابط بین الملل تهیه گردد. این مستند با زبان گردانی در سایر شبکه های برون مرزی نیز می تواند پخش شود.
ــ پیشنهاد می شود در گزارشهای مستقل نقض بیطرفی کشورهای غربی، عربی و نقش آنها در تداوم این جنگ بررسی شود.
ــ پرداختن رسانه های گروهی و مطبوعات و شبکه های برونمرزی تلویزیون با تولید و ساخت برنامه هایی به بحث و بررسی نقش آمریکا و برخی کشورهای غربی در ایجاد جنگ در مناطق مختلف و به ویژه علیه ایران.
ــ برگزاری میزگردهای تخصصی با دعوت از کارشناسان سیاسی، حقوقی و نظامی به منظور تحلیل و بررسی ابعاد جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران و انعکاس آنها در تمام رسانه های گروهی و مطبوعات
ــ تولید محتوا در مطبوعات و سایر رسانههای گروهی و همچنین تولید برنامه های کارشناسمحور توسط رادیو و تلویزیون به منظور انعکاس نقش کشورهای غربی، به-ویژه در دامن زدن به جنگ تحمیلی کنونی از منظر حقوق بین¬الملل، می تواند ابعاد مداخلات این دولت ها در امور کشورهای مختلف را نشان دهد.
ــ انتشار عکس-نوشته ها، از جنایات ارتکابی در رسانه های گروهی ، مطبوعات و فضای مجازی و همچنین شبکه های تلویزیونی
ــ انتشار و چاپ گزارش های ویژه ای راجع به واکنش و عدم واکنش نهادهای بین المللی بالاخص دیوان بین المللی کیفری در خصوص جنایت ارتکابی علیه مردم ایران در جنگ تحمیلی توسط آمریکا و رژیم اسرائیل
تا کارآمدی و ناکارآمدی آنها نشان داده شود.
ــ روایت سازی منطقی و واقعی در رسانههای گروهی و شبکه های اجتماعی تقویت شود.
ــ اقناع مخاطب با ارائه روایتهای جاری به منظور همراه سازی میان تمامی اقشار مردم و حاکمیت و کشور.
ــ بهره گیری از ظرفیت انجمن های مردم نهاد و حتی مردم عادی در پخش تصاویر و روایتها از طریق رسانههای گروهی و شبکههای اجتماعی
ــ بهره گیری از ظرفیت رسانه ای مقامات در شبکه ها و پلتفرم های خارجی؛ همانند سفارتخانه ها که نقش پررنگی در جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران داشتند. به این ظرفیت، ظرفیت اساتید نیز می تواند افزوده شود.
همچنین تهیه برنامه های کوتاه با طرح سوالهایی برای کشورهای غربی و سایر جوامع، به مثابه اینکه دفاع مشروع ایران در مقابل تجاوز را برای تنویر افکار عمومی جهان و جامعه بین¬المللی تبیین نماید.
و برای آنها تشریح تبیین و سوالاتی مانند زیر طرح می شد که ؛
تصور کنید کشورتان مورد حمله و تجاوز قرار گرفته است؟ تصور کنید که فرزندانتان صدای انفجار بمبها را در فرودگاه و بیمارستانها را میشنوند؟ چه میشد اگر یک کشور مهاجم، لندن، رم، توکیو، واشینگتن، آتن و .. را محاصره میکرد؟ اگر بیمارستان اطفال و کودکان بمباران بشود چه میشود؟ چه میشد اگر پرچمهای کشورهایتان توسط سربازان اشغالگر در پایتخت¬هایتان پاره میشد؟ اگر در برابر حملات هوایی بدون دفاع میماندید چه میشد؟ چه میشد اگر مدارس شما همچون مدرسه شجره طیبه میناب بمباران میشدند و ۱۶۷ کودک معصوم کشته میشدند؟ و بیشمار سوال دیگر را میتوان طرح کرد و پاسخ به آنها را به مخاطب واداشت.
و
ــ پیگیری تاکتیک جنگ رسانهای (روایت سازی) به گون ای انجام شود که به صورت مدام تصاویر و خبرهایی از حملات به ایران پخش گردد که کنترل خبررسانی درباره این جنگ در اختیار گرفته شود به گونه ای که تنها دریچه باز به سمت این جنگ، برای افکار عمومی جهانی دریچه رسانههای و شبکه های اجتماعی و پست های مرتبط با ایران باشد.
ــ- بهره¬گیری از ابزار شهروند-خبرنگار در تهیه گزارشها، تصاویر، فیلمها و انتشار اطلاعات شهروندان در صفحات مجازی مرتبط با خود با ویرایش و با تدوین حرفهای، که لازمه آن دسترسی به اینترنت بین المللی می باشد.
ــ دسترسی همگان و بویژه روزنامه نگاران ، خبرنگاران ، اساتید و پژوهشگران به اینترنت بین المللی به منظور انتشار اخبار، تحولات و تحلیل های مرتبط با حوزه تخصصی و بازنمایی و بازگویی وقایع رخ داده علیه کشور چه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین المللی.
ــ انتشار اخبار جنگ در رسانههای داخلی در چهارچوب ضوابط و موازین حقوق بین الملل صورت پذیرد.
