معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در گفتوگو با برنا
گروه اجتماعی؛ معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با بیان اینکه تداوم بحرانهای اقتصادی و اجتماعی میتواند سرمایه روانی جامعه را تحلیل ببرد، گفت: سرمایه اجتماعی مهمترین مولفه تابآوری اجتماعی است.
سید حسن موسویچلک معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در گفتوگو با خبرنگار برنا با اشاره به برداشتهای نادرست از مفهوم تابآوری گفت: تابآوری به معنای نادیده گرفتن بحران یا بیتفاوتی نسبت به آن نیست، بلکه به توانایی مدیریت شرایط بحرانی بهگونهای گفته میشود که فرد، سازمان یا جامعه بتواند به زندگی عادی و زیست مطلوب بازگردد و از ظرفیتهای موجود برای عبور از بحران استفاده کند.
به گفته وی، تابآوری در سه سطح قابل بررسی است: فردی (توان سازگاری و مدیریت شخصی در بحران)،سازمانی (کارآمدی نهادها در مواجهه با شرایط خاص)،اجتماعی و کلان (توان جامعه در عبور از بحرانهای گسترده مانند جنگ).
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران با اشاره به برخی نشانههای فرسودگی اجتماعی تاکید کرد: بیحسی اجتماعی به معنای کاهش حساسیت و واکنش نسبت به بحرانهاست، در حالیکه تابآوری مستلزم آگاهی، مشارکت و مدیریت فعالانه شرایط است.
وی هشدار داد تداوم بحرانهای اقتصادی و اجتماعی میتواند سرمایه روانی جامعه را تحلیل ببرد و اگر چشمانداز روشنی برای آینده وجود نداشته باشد، اضطراب و نگرانی افزایش یافته و امنیت روانی مردم دچار آسیب میشود.
موسویچلک با تاکید بر نقش ساختارهای اقتصادی در تقویت یا تضعیف تابآوری گفت: افزایش فقر، بیکاری، ورشکستگی و ناامنی سرمایهگذاری نشانههای ناکارآمدی اقتصادی است و بهطور مستقیم تابآوری جامعه را کاهش میدهد. در مقابل، اشتغال پویا، حمایت از بنگاهها، معافیتهای مالیاتی و بیمهای در شرایط بحران و حمایت از بیکاران میتواند به تقویت تابآوری کمک کند.
وی افزود: در ابتدای هر بحران معمولا نوعی همبستگی عمومی شکل میگیرد، اما اگر بحران طولانی شود و فشارهای اقتصادی و روانی افزایش یابد، بدون سیاستهای حمایتی موثر، سطح تابآوری کاهش پیدا میکند.
به گفته این آسیبشناس اجتماعی، هماهنگی میان سازمانها، پرهیز از تشتت در تصمیمگیری و پاسخگویی بهموقع به مطالبات مردم نقش کلیدی در افزایش تابآوری دارد.
وی تأکید کرد: تجربه زیسته مردم از عملکرد دولتها در بحرانهای گذشته بسیار تعیینکننده است. اگر مردم احساس کنند در شرایط سخت رها نمیشوند و دولت به تعهدات خود پایبند است، در بحرانهای جدید نیز همراهی و مشارکت بیشتری خواهند داشت.
حسن موسویچلک، شفافیت، صداقت، شنیدن صدای مردم و اولویتبندی مطالبات را از مولفههای اساسی اعتمادسازی دانست.
وی سرمایه اجتماعی را مهمترین مولفه تابآوری اجتماعی دانست و گفت:هرچه اعتماد عمومی و مشارکت اجتماعی بالاتر باشد، همراهی مردم در عبور از بحرانها بیشتر خواهد بود. سرمایه اجتماعی پشتوانهای برای مسئولیتپذیری و همکاری عمومی در شرایط سخت است.
به اعتقاد رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران، استمرار و نهادینه بودن این سرمایه اهمیت دارد و نباید تنها به بروز مقطعی همبستگی در دورههای کوتاه بحران دل خوش کرد.
وی با اشاره به ظرفیتهای نسل جوان اظهار کرد: جوانان علاوه بر مطالبهگری، میتوانند نوآور، خلاق و مسئولیتپذیر باشند. در هر جامعهای همه گروههای سنی، از سالمندان تا نوجوانان، در چارچوب ظرفیتهای خود در تابآوری نقش دارند.
موسوی چلک افزود: مهارتهای تابآوری ذاتی نیستند و باید آموزش داده شوند. مهارتهایی مانند:خودمراقبتی،مدیریت خشم،تصمیمگیری در شرایط بحران،مدیریت اقتصادی خانواده،تنظیم روابط بینفردی،انتخاب سبک زندگی متناسب با شرایط،همگی قابل یادگیری هستند و میتوانند توان جامعه را در مواجهه با بحران افزایش دهند.
وی درباره شاخصهای ارزیابی تابآوری اجتماعی گفت:تحلیل تهدیدها، عملکرد سازمانها، میزان رضایت مردم، وضعیت سلامت روان، توجه به اقشار آسیبپذیر، ثبات قیمتها، امنیت تأمین کالاهای اساسی و میزان جرائم و اختلالات اجتماعی از جمله شاخصهای سنجش تابآوری هستند.
این کارشناس اجتماعی تاکید کرد: نوع واکنش مردم در حوزههای بهداشت و درمان، اشتغال، خانواده و آسیبهای اجتماعی نیز نشان میدهد یک جامعه تا چه اندازه تابآور است.
به باور موسوی چلک، اتخاذ سیاستهایی که تهدیدها را کاهش دهد و مدیریت بحران را تقویت کند، اصلیترین مسیر افزایش تابآوری است. برنامهریزی منسجم، حمایت اقتصادی هدفمند، تقویت سلامت روان، افزایش هماهنگی نهادی و بازسازی اعتماد عمومی از مهمترین اقداماتی است که میتواند جامعه را در برابر بحرانهای ممتد مقاومتر کند.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در پایان تاکید کرد: تابآوری نه یک شعار، بلکه محصول سیاستگذاری درست، سرمایه اجتماعی پایدار و توانمندسازی فردی است؛ مسیری که بدون مشارکت مردم و کارآمدی نهادها تحقق نخواهد یافت.
